^Back To Top

تلگرام ملی کالا

تلگرام ملی کالا

غزل سی و نهم حافظ

باغ مرا چه حاجت سرو و صنوبرست

شمشاد خانه پرور من از که کمتر است ؟

ای نازنین صنم توچه مذهب گرفته ای

کت خون ما حلال تر از شیر مادر است

چون نقش غم زدور ببینی شراب خواه

تشخیص کرده ایم و مداوا مقرر است

ازآستان پیر مغان سر چرا کشم ؟

دولت دراین سرا و گشایش دراین در است

دی و عده داد وصلیم و درسر شراب داشت

امروز تا چه گوید و بازش چه درسر است ؟

درراه ما شکسته دلی می خرند و بس

بازار خود فروشی ، از آن سوی دگی راست

 

یک قصه بیش نیست غم عشق وین عجب

کز هرکسی که می شنوم نا مکرر است

شیراز و آب رکنی و این باد خوش نسیم

عیش مکن که خال رخ هفت کشور است

فرق است از آب خضر که ظلمات جای اوست

تا آب ما که منبعش الله اکبر است

ما آبروی فقر و قناعت نمی بریم

با پادشه بگوی که روزی مقدر است

حافظ چه طرفه شاخ نباتیس کلک تو

کش میوه دلپذیر تر از شهد و شکر است

وزن غزل: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلات

بحر غزل: مضارع مثمن اخرب مکفوف مقصور

 

بیت اول : باغ من چه نیازی به درخت سرو و صنوبر، و شمشاد دست پروده و خانه زاد من چه چیز از کس دیگری کمتر دارد؟

بیت دوم : ای نوجوان نازنین این چه شیوه‌یی است که در پیش گرفته‌یی که خون ما، درنزد تو از شیر مادر حلال‌تر است.

بیت سوم : تا نشانی از غم و اندوه در تو پیدا شد به شراب روی آر که ما آزموده‌ایم و این بهترین راه مداوای آنست.

بیت چهارم : چرا از درگاه پیر و مرشد سر باز زنیم که دست‌یابی به نیک‌بختی از این دولتسرا و گشایش کارها از این در امکان دارد.

بیت پنجم : غم گرفتاری عشق در همه موارد یکسان بوده و بیش از یک قصه تکراری نیست، اما شگفتا که از زبان هر عاشقی که می‌شنوم بدیع و جالب و تازه وبکر است.

بیت ششم : دیروز که وعده وصال به من می‌داد مست بود. باید دید که امروز از این بابت چه اندیشه در سرو چه گفته‌یی بر زبان دارد.

بیت هفتم : در بازار کوی منزلگاه ما دلهای شکسته خریدار و رونق دارد و بازار خود فروشی ازسوی دیگر است.

بیت هشتم : از شهر شیراز و هوای خوش و آب رکناباد آن دلگیر مباش که گل سرسبد هفت کشور جهان است

بیت نهم :  بین آب حیاتی که در شهر ظلمات جاریست و خضر از آن نوشید با آب رکن‌آباد ما که از کوههای الله اکبر سرچشمه می‌گیرد، زمین تا آسمان فرق است.

بیت دهم : ما با درخواست و تقاضا، آبروی فقر و قناعت را نمی‌بریم. شاه آگاه باشد که روزی هرکسی از پیش معلوم و حواله شده است.

بیت یازدهم : حافظ، نی خامه تو که شیره‌یی شیرین‌تر از شهد و شکردارد چه شاخ نبات مرغوب وطرفه‌یی است.

باغ: بوستان

شمشاد خانه‌پرور: (استعاره) شمشاد قد خانه‌زاد و نازپرورده.

نازنین پسر: پسر نازنین، کنایه از شاه شجاع نوجوان که ۱۵ سال از حافظ جوانتر بود.

مذهب: راه و روش، خط مشی.

کت: که تو را.

نقش: طرح و نقشه و صورت.

تشخیص: مشخص کردن، تمیز دادن، شناختن.

آستان: درگاه خانه، آستانه در.

پیر مغان: پیر نگهبان آتش در آتشگاه زرتشتیان، کنابه از پیر طریقت، مرشد.

دولت: نیک‌بختی

گشایش: رهایی.

نامکرر: تازه، بدیع، غیر تکراری.

آب رکنی: آب رکناباد که ازکوههای الله اکبر شیراز در شمال شیراز سرچشمه می‌گیرد و هنوز جاریست.

خال رخ: خال چهره، شاخص زیبایی، گل سر سبد.

هفت کشور: سابقاً دنیا ار از هفت کشور متشکل می‌دانستند که ایران در وسط و چین و ترک و هند و مصر و روم و عرب در اطراف آن بوده است.

آب خضر: آب حیات که خضر پیامبر موفق به نوشیدن آن شد.

ظلمات: شهری تاریک در شمال زمین که آب حیات در آنجا جاری است.

آب روی: اعتبار، ارزش.

فقر: کیفیتی است که کسی را مالی در دسترس نباشد.

فقیر: تهی‌دستی که جز از خدا از کسی درخواست نمی‌کند.

قناعت: سازگاریٌ، درویشی، خرسندی.

مقدر: از پیش معلوم شده، نصیبه ازلی، روزی قسمت شده.

طرفه: مرغوب، تحفه، نادرالمثل.

شاخ نبات: اشاره به باریکه و شاخه‌یی از نی است که به هنگام تهیه نبات پس از جوشانیدن آب و شکر و رسیدن به غلظت معین آن را از آتش برگرفته و در حالت نیم گرم آن شاخه‌های نی را به صورت متحد‌المرکز در پاتیل شهد فرو می‌برند. شیره غلیظ در حال سرد شدن به صورت بلورهای نبات در آمده و طبق قانون فیزیکی در اطراف شاخه‌های نی و بدان متبلور و می‌چسبد و این شاخه‌ها و قلم‌های نبات را به فروش می‌رسانند و در اینجا حافظ قلم خود را به نی نبات تشبیه کرده است و می‌گوید حاصل آن از شهد و شکر یعنی نبات دلپذیرتر است.

۱- با جلوس شاه شجاع شاعران به عنوان خیرمقدم اشعاری سروده و تقدیم داشتند و همانطور که در پیش گفته شد این یک امر رقابتی بین شاعران بود تا کلام فاخر از زبان خامه چه کسی بیرون آید؟ مطلع همه غزلهایی که بر این وزن و قافیه توسط حافظ پژوهان استخراج شده همه در اینجا آورده شد که در میان آنها چند تن از شاعران، معاصر حافظ‌اند. از آنجایی که بیشر مردم، خوانندة دیوان حافظ بوده و به کار دفتر و دیوان دیگر شاعران نامبرده چندان کاری ندارند و احتمال این شبهه زیاد است که با خواندن غزل حافظ تصور کنند حافظ به محض جلوس یک نوجوان بر مسند حکومت تقاضای پول و وظیفه کرده است یادآورد می‌شود که بنا به حکم سنتهای زمانه و رقابت بین شعرای هم زمان حافظ این غزل را برای شاه شجاع سروده و قدرت نمایی کرده و برای اینکه شاه جوان در حق او گمان بد نبرده و او را متقاضی انعام به شمار نیاورد بیت مشهور:

ما آبروی فقر و قناعت نمی‌بریم با پادشه بگوی که روزی مقرر است

را در پایان غزل خود آورده و در مقطع کلام از اینکه به خوبی از عهده ساختن غزلی شیوا برآمده خود خوشحال و از شیرینی کلام خویش سرمست است.

۲- بعضی از حافظ‌نویسان در گذشته از روی دید محدود خود و به خاطر اینکه از شأن نزول غزل آگاهی نداشته‌اند در بیت دوم، آنجا که شاعر خطاب به شاه جوان می‌فرماید: ای نازنین پسر، دست برده و به گمان خود برای آنکه ننگ شاهد بازی را از دامن شاعر محبوب خود بزدایند آن را به نازنین صنم تبدیل کرده‌اند و این دست‌کاری درزمان حاضر هم مورد قبل بعضی از حافظ پژوهان که مایلند به همه غزلهای حافظ جنبه عاشقانه بودن صرف بدهند واقع شده است. این گونه تغییرات سبب می‌شود که مقصد و مقصود شاعر به صورت مصنوعی وجور دیگری جلوه وقلمداد شود.

۳- معانی متنوع ابیات این غزل نشان می‌دهد که گوینده آن هرگز درصدد انشاء یک غزل مدحیه یا غزل عاشقانه نبوده است و گرنه می‌توانست در مورد هر کدام از ایندو طرز تفکر،مضامین مناسب به همان را بیاورد و چنین نکرده بلکه مضامین بکر و عالی در کنار هر قافیه گنجانیده تا غزلش در مقام مقابله باسایر غزلها پرمغزتر و سنگین‌تر جلوه کند.

شرح جلالی بر حافظ – دکتر عبدالحسین جلالیان

تعبیر و فال حافظ :

کسی می خواهد با وعده و وعید شما را گول بزند، بسیار مراقب باشید. درآمد حلال و کم را به درآمد حرام و زیاد ترجیح دهید، در کلامتان ذکر خداوند را فراموش نکنید تا شما را از فقر به پادشاهی برساند. برای رسیدن به مراد باید هفت خوان رستم را طی کنید. قناعت کنید تا زندگی برایتان از شکر هم شیرین تر شود.

 

غزل اول حافظ ( غزل 1 حافظ )       غزل بیست و یکم حافظ ( غزل بیست و یکم حافظ )

غرل دوم حافظ ( غزل 2 حافظ )      غزل بیست و دوم حافظ ( غزل بیست و دوم حافظ )

غزل سوم حافظ ( غزل 3 حافظ )       غزل بیست وسوم حافظ غزل (غزل23حافظ)

غزل چهارم حافظ (غزل 4 حافظ )      غزل بیست و چهارم حافظ ( غزل 24 حافظ )

غزل پنجم حافظ (غزل 5 حافظ )        غزل بیست و پنجم حافظ ( غزل 25 حافظ )

غزل ششم حافظ ( غزل 6 حافظ )       غزل بیست و ششم حافظ ( غزل 26 حافظ )

غزل هفتم حافظ (غزل 7 حافظ )         غزل بیست و هفتم حافظ ( غزل 27 حافظ )

غزل هشتم حافظ (غزل 8 حافظ)         غزل بیست و هشتم حافظ ( غزل 28 حافظ )

غزل نهم حافظ ( غزل 9 حافظ)           غزل بیست و نهم حافظ ( غزل 29 حافظ )

غزل دهم حافظ (غزل 10 حافظ)          غزل سی ام حافظ ( غزل 30 حافظ )

غزل یازدهم حافظ ( غزل 11 حافظ )     غزل سی و یک حافظ ( غزل 31 حفاظ )

غزل دوازدهم حافظ ( غزل 12 حافظ )   غزل سی و دو حافظ ( غزل 32 حافظ )

غزل سیزدهم حافظ ( غزل 13 حافظ )    غزل سی و سه حافظ ( غزل 33 حافظ )

غزل چهاردهم حافظ (غزل 14 حافظ)      غزل سی و چهارم حافظ ( غزل 34 حافظ)

غزل پانزدهم حافظ ( غزل 15 حافظ )     غزل سی و پنجم حافظ ( غزل 35 حافظ )

غزل شانزدهم حافظ (غزل 16 حافظ )     غزل سی و ششم حافظ ( غزل 36 حافظ )

غزل هفدهم حافظ ( غزل 17 حافظ )        غزل سی و هفتم حافظ (غزل 37 حافظ )

غزل هجدهم حافظ ( غزل 18 حافظ )       غزل سی و هشتم حاظ ( غزل 38 حافظ )

غزل نوزدهم حافظ ( غزل 19 حافظ )

غزل بستم حافظ ( غزل 20 حافظ )

غزل بیست و هفتم(غزل حافظ27)

غزل بیست وهشتم (غزل حافظ28)

غزل سی وچهارم(34غزل حافظ)

غزل سی وششم حافظ

منبع :  ملی کالا

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

Copyright © 2015. melikala  Rights Reserved.