کدو مصرف خوراکی به عنوان غذا را دارد با نام علمی : Lagenaria vulgaris
گیاهشناسی
كدو Squash گیاهی یكساله و خزنده كه برگ های آن به شكل قلب و پهن و پوشیده از كرك ریز دارای گلهای زرد رنگ و گل نر و گل ماده آن روی یك پایه قرار دارد . ریشه آن باریك و بلند ، كمی شیرین میباشد و به دلیل داشتن خواص فراوان جز گیاهان دارویی قرار گرفته شده است
انواع کدو: كدو انواع مختلف دارد مانند كدوی حلوایی ، كدوی تنبل یا كدوی زرد ،كدوی خورشی یا كدوی سبز .
ترکیبات شیمیایی و ارزش غذایی کدو : مواد موجود در صد گرم کدو سبز : کالری : ۱۸، آب : ۹۴ گرم ،پروتئین : ۱/۱ گرم، چربی : ۰/۱ گرم، نشاسته : ۳/۶ گرم ،کلسیم : ۲۸ میلی گرم، فسفر : ۳۰ میلی گرم ،آهن : ۰/۵ میلی گرم ،پتاسیم : ۲/۲ میلی گرم ، فیبر، فولات ،ویتامین A : ۴۰۰ واحد ،ویتامین B ۱ : ۰/۰۵ میلی گرم ،ویتامین B ۲ : ۰/۰۹ میلی گرم ،ویتامین B۳ : ۱ میلی گرم،ویتامین C : ۲۰ میلی گرم
مراحل کاشت داشت و برداشت کدو
دوره رشد از هنگام باروری تا برداشت محصول کدو عبارتند از: 45 تا ۶۵ روز کدو سبز/زرد – ۶۰ تا ۱۱۰ روز کدوحلوایی و مقدار نور موردنیاز برای دوره رشد ان به آفتاب مستقیم نیاز و هر روز باید آبیاری شود و خاک باید دایم مرطوب باشد
خاک مناسب کشت کدو: برای کاشت کدو باید جای گرم با نور مستقیم آفتاب را انتخاب که زهکشی بسیار خوبی هم داشته و خاک باید کود و مواد معدنی لازم را داشته و در روزهای اولیه بهار باید بذر آن را کاشته و بهتر است بذر کدو را ابتدا در خانه و یک هفته قبل از کاشت در گلدان کوچکی کاشته و سپس به خاک منتقل نمایید و برای کاشت به خصوص کدوسبز باید بذر را در عمق ۲ تا ۵ سانتیمتری خاک کاشته و میان هر کدام از آنها ۳۰ تا ۳۵ سانتیمتر باید فاصله بگذارند. البته اگر زمین بزرگی دارید، هر چه این فاصله را بیشتر کنید، بهتر میباشد که برای کدوهای حلوایی و زمستانی باید حداقل ۴۵ تا ۷۵ سانتیمتر میان دو گیاه فاصله باشد.
مرحله داشت کدو: بعد از کاشت گیاه باید خاک آن را حسابی آبیاری کنید ودر طول هفته نیز نباید بگذارید خاک گیاه خیلی خشک گردد ولی آبیاری زیاد خاک یا برگهای زیاد نیز موجب ایجاد کپک میشود. برای کود دادن خاک نیز باید منتظر اولین شکوفه باشید و هنگامی که نخستین گلهای کدو را مشاهده کردید، میتوانید به خاک کود بدهید و هنگامی که کدو کمی رشد کرد، زیر آن فوم قرار داده شود تا روی زمین نیفتد و نگندد. برای گیاه میتوانید داربست فلزی یا چوبی درست تا قامت آن را راست نگه داشته و از افتادن کدو روی زمین جلوگیری گردد که البته کدو حلوایی وزن سنگینی دارد و باید به این نکته توجه کافی داشته باشید.
برداشت کدو: کدو سبز اصولا دو ماه بعد از کاشت قابل برداشت بوده و کدو قلیانی (با سر باریک) و کدوی صدفی هنگامی که به اندازه ۵ تا ۸ سانتی متر رسیدند قابل برداشت بوده و انواع کدوسبز باید به بلندی ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر برسند. کدو را باید از ساقه نزدیک به میوه و با قیچی یا چاقوی تیز چیده شود و ساقه کدو تیغ داشته و باید حتما دستکش به دست کنید اما برای برداشت کدوحلوایی باید منتظر شوید تا پوست آن کاملا سفت گرد به طوری که با ناخن نتوانید روی آن خراش ایجاد شود.
افات و بیماری های کدو: از بیماریهای کدو میتوان به حشره، شب پره، سوسک خیار، شپشه گیاه، مایت (انگل گیاه)، نخسانه (کرم انگلی) و حشرات جمنده اشاره نمود و کپکهای کرکی و پودری نیز از دیگر بیماریهای کدو بوده که میتوانند به آن آسیب رسانند. میتوانید روی خاک این گیاه یک لایه کاور بکشید تا از حمله حشرات در امان بماند.
خواص کدو
کدو از لحاظ شیمیایی بدن را قلیایی کرده و طبعش سرد است و كدو هم مانند بادمجان چون دارای كالری بوده بنابراین مهمترین غذا برای افراد چاقی كه می خواهند وزن كم كنند میباشند . كدو اثر ملین ، مدر و رفع یبوست و رفع سوء هاضمه را داشته و پوست كدو را خشك کرده و خوردن آن درمان بواسیر و خونریزی معده و روده است
تخم كدوی خام اثر دفع كرم روده داشته و چون سمی نیست اطفال نیز می توانند از آن استفاده كنند که برای این منظور باید مقدر 50 گرم تخم كدو را پودر كرده و با عسل مخلوط کنید و مصرف کرده و باید پس از 4 ساعت یك مسهل مل روغن كرچك بخورید كه كرم ها را دفع كند .
به اشخاصی كه تب دارند كدو می دهند تب را پائین خواهد اورد و برای افراد گرم مزاج و صفراوی غذای خوبی محسوب شده
كدو خونساز بوده و برای استفاده از این خاصیت كدو باید آن را همراه با آب غوره و یا سركه در روغن زیتون پخت و مصرف کرد ، برای رفع دندان درد آب كدو قرقره نمایید و میتوانید برای درمان گوش درد چند قطره آب كدو در گوش بچكانید
برای برطرف كردن التهاب معده ، كبد و كلیه كدوی پخته را روی این اعضاء قرار دهید ، بذر كدو درمان كنننده سرفه و برطرف كننده اخلاط خون است و برای زخم روده ها و مثانه و سوزش مجرای ادرار تخم كدو مصرف كنید
مصرف کدو از افزایش قند، و چربی خون جلوگیری کرده و دریافت منظم این سبزی باعث کاهش سطوح بالای هموسیستئین خون شده و می دانید که سطوح بالای هموسیستئین منجر به حمله قلبی و سکته مغزی شده
روغن تخم كدو برای رفع تب و دل پیچه مفید بوده و كدو و تخم كدو هر دو برای پیشگیری سرطان مفید می باشند به خصوص سرطان ریه، بر مغز و عقل می افزاید ، قلب غمگین را محکم کرده و برای درد قولنج مفید بوده
تخم كدو علاج كننده سرطان پروستات و برطرف كننده ورم پروستات بود در مردان بالاتر از سن 40 معمولا غده پروستات شروع به بزرگ شدن کرده و بنابراین این اشخاص باید چند روز در هفته كدو حلوایی یا تخم كدو مصرف کنند .
کدو سبز، در درمان آسم موثر بوده و بخاطر داشتن ویتامین C ، حاوی آنتیاکسیدان قوی بوده و ضد التهاب است و در درمان بعضی از بیماریهای ناشی از کمبود ویتامین C مانند اسکوربوت موثر بوده و از ابتلا به بیماری ام اس پیشگیری میکند و به خاطر داشتن آب فراوان (بیش از 98 درصد) میتواند برای افرادی که دارای رژیم غذایی هستند، ماده غذایی مناسبی واقع شود.
کدو حلوایی نیز مقدار کمی کالری داشته و برای لاغری رژیم خوبی به شمار میرود و دارای منبع غنی پتاسیم بوده و برای افراد دچار فشارخون مفید میباشد، ولی برای افراد دچار ناراحتی کلیوی مناسب نبوده و جذب آهن و منیزیوم آن نیز خوب میباشد.کدو حلوایی منبع غنی بتاکاروتن بوده و رنگ نارنجی آن به دلیل وجود همین ترکیب است. بتاکاروتن پیش ساز ویتامینA و یک آنتی اکسیدان مهم در بدن میباشد که بدن را از حمله رادیکالهای آزاد و اثر تخریبی آنها حفظ نموده.
كدو و تخم كدو در پیشگیری سرطان ریه بسیار موثر بوده و افراد سیگاری و حتی کسانی که با این اشخاص زندگی می كنند و باصطلاح سیگاری دست دوم هستند برای اینكه مریض نشوند باید از كدو استفاده نمایند
انواع کدو ادرار آور و تب بر بشمار امده اند.تخمک کدو به خصوص پوست سبز رنگ آن ضد کرم میباشد و لذا مصرف مقدار ۷۵ تا ۱۰۰ گرم تخم کدو در مورد افراد بزرگسال و ۳۷ تا ۵۰ گرم آن در مورد اطفال تجویز شده.
جوشانده گل کدو برای سینه بسیار مفید بوده و خوردن کدو سبب تجدید قوای جسمی و روحی بدن و باعث استحکام بافت های بدن می شود. خوردن کدو، خوابی راحت به دنبال داشته و افرادی که دچار کم خوابی هستند، کدو برای درمان کم خوابی آنها مؤثر میباشد. کدو صفرا را تسکین و یرقان را درمان میکند
افرادی که پوست چرب دارند از ماسک کدو استفاده کنند.
انتخاب کدوی سالم و نگهداری: بهتر است انواع تمیز و بدون لكه كه سنگین وزن نیز هستند انتخاب گردد و كدوی بریده نشده را باید در محل خنك كه تهویه مناسب دارد نگهداری نمود و تكه های بریده شده كه دانه و پوست آن جدا نشده در پوشش پلاستیكی قرار و در یخچال نگهداری شود . بهترین روش خوردن کدو آبپز آن است کدوی سبز خام آن مثل خیار مصرف شود.
در هنگام خریدکدو سبز آنهایی را انتخاب کنید که پوستشان براق تر و وزنشان سنگین تر از اندازه شان بوده و هنگام خرید کدو، آنهایی را بخرید که سنگین تر از اندازه شان باشند و پوستی براق و تمیز داشته باشند و پوست آن نباید خیلی سفت باشد زیرا پوست سفت نشان دهنده بیش از حد رسیده بودن کدوست. کدوهایی را که اندازه متوسط دارند خریداری ایید زیرا آنهایی که خیلی بزرگ میباشند ممکن است الیافی باشند، همچنین آنهایی که خیلی کوچک بوده مزه خوبی نداشته
سوراخ های روی کدو نیز نشان دهنده فساد و خرابی در آن بوده و کدو را باید نشسته در کیسه پلاستیکی در یخچال نگهداری نمود و پوست کدو نباید بیش از حد سفت باشد زیرا که پوست سفت نشاندهنده بیش از حد رسیدن کدو بوده و کدو را باید به صورت نشسته در کیسه پلاستیکی در یخچال نگهداری که در این صورت تا 7 روز میتوان آنها را نگهداری کرد
مضرات کدو
در خوردن کدو نباید زیادهروی شود چون اشتها را کم و معده را ضعیف کرده
خوردن زیاد کدو برای پیران و سردمزاجان خوب نبوده، همچنین افرادی که در مناطق سرد میباشند زیرا ایجاد فتق و قلنج و سنگینی در معده میکند.
اگر این افراد بخواهند کدو مصرف کنند حتما باید آن را با ادویه های گرم مثل خردل، سیر٬ فلفل و نعناع مصرف کنند و کدو سبز برای افرادی که دل درد و نفخ روده دارند مفید نبوده و باعث بی حسی معده و روده می شود.
غذا با کدو
طرز تهیه خاگینه با کدو
مواد لازم برای تهیه غذا: کدو سبز بزرگ 3 عدد ، تخم مرغ 4 عدد، آرد سفید 1 و 1/2 قاشق، زردچوبه 1/4 قاشق مرباخوری،شکر 3 قاشق،زعفران ساییده شده 1/4 قاشق چایخوری ، دارچین 1/4 قاشق چایخوری روغن برای سرخ کردن، نمک به میزان کافی
ابتدا کدوها را بشوئید و پوست کرده و آنها را در کاسه ای با دنده درشت رنده و تخم مرغ، آرد، شکر، دارچین، نمک، زردچوبه و زعفران را به کدو رنده شده اضافه و مواد را با چنگال خوب مخلوط کره تا یکدست بشوند. حال یک تابه گرد حاضر کرده و درون آن روغن ریخته و ر روی حرارت متوسط قرار داده و هنگامیکه روغن خوب داغ شد، مایه کوکو را به آرامی داخل تابه ریخته و آن را پخش و روی آن را با قاشق صاف کرده. حرارت را به مدت چند دقیقه زیاد و سپس آن را روی متوسط تنظیم و در تابه را بگذارید.
بعد از 15 الی 20 دقیقه هنگامی که یک طرف خاگینه خوب سرخ شد.برای اینکه طرف دیگر را راحتتر سرخ شود آن را به 4 قسمت تقسیم و سپس هر قسمت را برگردانید. در تابه را این بار نگذارید و اجازه دهید تا خاگینه 20 دقیقه با حرارت ملایم سرخ و بعد از آماده شدن غذا می توانید آن را با نان میل کنید.
اگر رنگ خاگینه یا کوکو را دوست نداشتید می توانید 1/2 قاشق رب گوجه فرنگی در مایه ریخته و اگر از کدو سبز تازه استفاده می توانید آنها را خوب شسته و با پوست سبزشان رنده نمایید.
خورش کدو بادمجان با مرغ
مواد لازم برای تهیه خورش کدو :
کدو حلوایی:4 عدد بزرگ،پیاز2 عدد متوسط، سس گوجه فرنگی2 قاشق غذاخوری،روغن زیتون،2 قاشق غذاخوری ،هویچ 2متوسط، آبلیمو یک قاشق غذاخوری و نمک و فلفل، زردچوبه بمقدار لازم
طرز تهیه خورش کدو :ابتدا پیازها را خرد و با روغن زیتون کمی سرخ کنید و کدوها را پوست و قطعه قطعه کنید و بشورید وسپس کدوها را به پیاز اضافه و کمی تفت دهید و هم زده تا کمی طلایی شود.زردچوبه و نمک و فلفل و سس گوجه فرنگی را به آن اضافه و هم بزنید و هویچ را خرد و به مخلوط اضافه کنید و کمی هم زده و سپس دو لیوان آب و یک قاشق آبلیمو را به آن اضافه کرده و می گذاریم با حرارت ملایم بپزد.
خورش در آخر نباید بیشتر از نصف لیوان آب داشته باشد.در صورتی که آب خورش تمام شد و کدو یا هویج نپخته باشد کمی آب به آن اضافه کنید تا بپزد. می توانیم به این خورش کمی سماق نرم شده هم اضافه کنیم ودر صورتیکه نخواهید از روغن استفاده کنید می توانید پیازها را با آب پخته و همچنین می توانیم به خورش شوید خرد شده نیز اضافه که این خورش را با برنج نیز می توان سرو نمود.
نودل مرغ و کدو
مواد لازم :کدو 3 عدد،سینه مرغ یک عدد،گوجه فرنگی یک عدد،سیر 2 حبه،پیاز یک عدد، روغن زیتون یک قاشق غذاخوری،برگ ریحان خرد شده 2 قاشق غذاخوری، پودر سیر یک قاشق چای خوری ،نمک و فلفل سیاه به اندازه دلخواه
روش تهیه : سینه مرغ را مکعبی خرد و در تابه قرار داده و با یک قاشق روغن زیتون تفت و حرارت باید کم باشد تا روغن زیتون به نقطه دود نرسد. پیاز نگینی شده و سیر خرد شده را هم اضافه نمایید.
حال نمک، فلفل و پودر سیر را اضافه کنید و بگذارید با یک قاشق غذا خوری آب روی حرارت کم برای پنج دقیقه بپزد و کدوها را با دستگاه مخصوص نودل کن به صورت رشته های نودل در بیاورید و برای 5 دقیقه بخارپز نموده.
حالا گوجه ها را خرد کرده با کدوی بخار پز شده مخلوط کنید و یک ظرف بزرگ بردارید و کدوها را درون آن بریزید. سینه مرغ را که حالا پخته به کدو اضافه و ریحان خرد شده را روی بقیه موادتان بریزید و سرو شود
کباب کدو
ابتدا کدو سبز را شسته و از وسط نصف کنید یا به قسمتهایی که بتوانید آن ها را سر سیخ بزنید، برش داده. قبل از کباب کردن، سبزیجات را حدود ۱۵ دقیقه در مخوط آبلیمو، روغن و نمک بخوابانید (سس مخصوص سبزیجات )،تا ترد و مزه دار گردد واگر نمی خواهید آن ها را در فویل گذاشته و یا روی سبد کباب کنید، با یک برس مخصوص کمی روغن روی آن ها مالیده و روی زغال یا گاز، آتش ملایمی آماده شود و کدوها وقتی کاملا پخته هستند که به راحتی یک چنگال داخل آن ها فرو برود.