گیاه دارویی و معطر  زعفران یا همان زعفران خوراکی  یکی از گیاهان مهم در صنعت اقتصاد وصنعت دارویی  ایران است .زعفران با  نام علمی Crocus sativus  گیاهی از تیره‌ی زنبقیان، سردهٔ زعفران دارای ویژگی سرخوش بودن میباشدو برخی شرکت‌های دارویی اروپایی از آن بعنوان اینتگراتور ضد افسردگی استفاده  نموده  این گیاه معطر کوچک و چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر میباشد. این گیاه نیمه گرمسیری  بوده و در نقاطی که دارای زمستان های ملایم و تابستان گرم و خشک بخوبیمی‌روید.مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد بوده و لیکن چون دوران رشد آن مصادف با پائیز و زمستان و اوایل بهار است طبعا در این ایام به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد. در دوره خواب یا استراحت گیاه تابستان بارندگی یا آبیاری برای آن مضر بوده و بنابراین کشت و کار آن در مناطق گیلان و مازندران و مناطق گرم جنوب کشور معمول نیست. اراضی آفتاب گیر و بدون درخت که ضمنا در معرض بادهای سرد نیز نباشد برای رشد زعفران مناسب است.

گیاه دارویی کاسنی یکی از گیاهان مهم از نظر خواص دارویی بوده و با نام علمی کاسنی: ‎Cichorium intybus L  گیاهی از راسته گل مینا(Asterales)  ،تیره گل‌ستاره‌ای‌ها (Asteraceae) از رده کاسنی‌ها  (Cichorium)  بوده از این گیاه دو گونه کِشتی و چهار تا شش گونه وحشی وجود دارد ، کاسنی انواع مختلفی دارد 3 نوع آن معروف بوده و کاسنی بری که به tansy شهرت دارد در ایران نمی‌روید. کاسنی زرد که به گل قاصدک  نیزشهرت دارد و در طب قدیم ایران به نام ترخشقون نام برده‌ شده ودر منابع عربی از کاسنی با عنوان هندباءیاد شده و در بیشتر نواحی ایران پراکندگی دارد و کاسنی معمولی، یک گیاه دارویی پایا با گل‌های آبی یا ارغوانی بوده  که در فصل بهار رشد و در هوای مرطوب رشد آن دوچندان می‌شود برگهاي آن متناوب و پوشيده از تارهاي فراوان در اطراف و گلبرگهاي مياني قرار گرفته .

گیاه دارویی کرفس کوهی  گیاه  مرتعی و بومی از خانواده چتریان بوده این گیاه دارای خواص منحصر به فردی دارویی و خوراکی دارد. کرفس کوهی با نام های علمی Kelussia odoratissima   و Apium graveolens خوانده شده و رویشگاه‎های طبیعی کلوس به صورت وحشی منطقه زاگرس مرکزی ایران رشدی با ارتفاع 2100 تا 3000 متری داشته و بر روی خاک‎های کم‎عمق تا بسیار عمیق با بافت متوسط تا سنگین که ظرفیت نگهداری آب بالایی داشته و فاقد شوری و قلیائیت است، دیده می‎شود. رشد می کند که اندام هوایی این گیاه در طب سنتی برای درمان فشارخون، زخم و التهاب استفاده می شود.قسمت های قابل استفاده این  گیاه شامل غنچه  قبل از خروج از خاک، شاخ وبرگ های جوان، شاخ و برگ های بالغ و ساقه های بذری جهت تولید انواع ترشی خوشمزه و سوپ وهمراه ماست و نیز به صورت پودر خشک برای معطر کردن دوغ از آن استفاده از برگ ،ساقه وگل های این گیاه برای تهیه این مواد غذایی استفاده حتی برخی  به دلیل عطر و خوشمزه گی خاصش همراه صبحانه  یا عصرانه ان را با پنیر میل میکنند.

 یکی از گیاهان دارویی بابونه میباشد که دارای خواص دارویی بسیاری بوده ،بابونه Matricaria chamomilla گیاهی یک‌ساله، معطر و به ارتفاع ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر که بصورت خودرو در مزارع و کنار جاده‌ها می‌روید. ساقه آن دارای انشعاباتی از برگ‌های باریک و دراز با ظاهر برگچه مانند دارد. قسمت مورد استفاده این گیاه، کاپیتول‌های آن است که در فاصله ماه‌های اردیبهشت تا مهر ماه، آن را از ساقه جدا می‌کنند. نام لاتین بابونه camomille از کلمات یونانی khamai و malon به معنی گلهای کوچک با بوی سیب گرفته و درمیان انواع گوناگون بابونه نوع بابونه رومی شهرت بیشتری دارد.نام علمی گیاه بابونه Chamaemelum nobile میباشد. گیاه دائمی و کوچکی به ارتفاع تقریباً ۳۰ سانتیمتر بصورت خودرو در مزارع و کنار جاده ها می روید، دارای بویی معطر که در چمن زارها و زمین های شنی می روید. ساقه آن به رنگ سبز مایل به سفید، برگ های آن کوچک متناوب و دارای بریدگی های باریک، نامنظم و پوشیده از کرک بوده.

گزنه گياهی بوده  از گیاهان دوران ماقبل تاريخ که  مردم آن زمان از آن برای تغذيه استفاده مي كردند و از خواص درماني آن اطلاع داشته اند . گزنه  با نام علمی: Urtica dioica  گیاهی از تیره گزنه، علفی و پایا با ساقه‌ای منشعب می باشد و ساقه آن راست و چهارگوش بوده و برگ های آن پوشیده از کرک‌های گزنده‌ای بوده و ساقه اين گياه را پرزها و تارهاي مخروطي شكل پوشانده كه در صورت لمس كردن ساقه بدست چسبده و پوست را مي گزد كه توليد خارش و سوزش خواهد کرد و شايد بهمين دليل آنرا گزنه ناميده اند و برخی ان را گیاه خشن می نامند و تخم آن نرم ، ريز و تيره رنگ  و مانند تخم كتان  بوده  قسمت مورد استفاده اين گياه برگهای تازه ، ريشه ، شيره و دانه آن بوده .پراکندگی این گیاه دارویی در ایران در مناطق ییلاقات اطراف تهران، شمیرانات ودر کرج در دامنه‌های البرز، کندوان، پل زنگوله، در مناطق شمالی در مازندران و گیلان درهرزویل وجنگل نودی، عمارلو، راه کبوترچاک به زردچیان، رودبار، آستارا، بندرگز و درآذربایجان در دامنه‌های سهند، زنقاب، دیلمان وارسباران ,لرستان(در کنار رودخانه کشکان)و منطقه سرمشهد کازرون در استان فارس بطور خودرو دیده شده است.

تاریخچه گیاه شوید

نام این گیاه دارویی شوید(Dill)  است این گیاه ازخانواده:چتریان Umbelliferaeبا نام علمی Aniethumgraveolens

گیاهشناسی:گیاهی است یک ساله با ارتفاع 30 سانتی متر ی تا یک متر حتی گاهی بیشتر و دارای ریشه راست، مخروطی شکل و به رنگ سفید است. طول ریشه متغیر و بین 10 تا 30 سانتی متر می باشد. ساقه آن منشعب استوانه ای بی کُرک، دارای خطوط طولی و در محل گره ها کمی فرو رفته است برگها خطی و چند شانه بوده و بصورت متناوب روی ساقه قرار می گیرند.

اکالیپتوس  Eucalyptus گیاهی همیشه‌سبز بوده که دارای  پوسته  ای اغلب به صورت نوارهای بلندی از درخت جدا و  برگ های جوان پهن بوده و به صورت متقابل بر روی ساقه ای با مقطع مربعی شکل قرار گرفته اند و برگ های نابالغ دایره شکل و براق  بوده و درحالیکه برگ های بالغ باریک، کشیده و سبز تیره بوده و برگ های بالغ به صورت متناوب بر روی ساقه های بالغ که  دارای مقطع دایره ای شکل  بوده و قرار می گیرند ،جوانه گل در اکالیپتوس هرمی شکل بوده و با برجستگی هایی در کنار که نشاندهنده کاسبرگها و به صورت تکی بوده. گل ها در کنار برگ ها ظاهر شده و گل ها کرمی رنگ بوده و شهد زیادی  را تولید می نمایند و زنبورهایی که از اکالیپتوس تغذیه می کنند عسلهایی تولید می کنند که عطر غلیظ و مشخصی را  داراست و دارای میوه ها چوبی و سخت و دارای دانه های متعددی بوده ، ریشه درخت اکالیپتوس ریشه اصلی ندارد و ریشه آن از نوع افشان  بوده  و می تواند تا عمق زیادی در خاک رشد نملیدو مهمترین ترکیب موجود در اسانس اکالیپتوس سینئول یا یوکالیپتول است.

گیاه دارویی ترشک  با نام علمی: Rumex acetosella  گیاهی است تک جنسی(دو پایه) که برگ، ریشه و دانه آن برای درمان بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفته شده است. ترشک، گیاه شبیه اسفناج و بومی قاره اروپا بوده که  این گیاه حاوی اسید اگزالیک بوده  که باعث طعم اسیدی آن می گردد که  این گیاه کم کالری و دارای میزان بالایی آب بوده. برگ این گیاه مصرف غذایی و ریشه و برگ آن دارای خاصیت دارویی بوده.

گیاه دارویی خرفه Portulaca سرده‌ای از خرفه‌ئیان علفی یک‌ساله گوشتی بوده که  گسترده بر روی زمین با ۴۰ تا ۱۰۰ گونه که برگ‌های قاشقی‌شکل و ساقه‌های قرمز شکل و گل‌هایی دارند که در نور خورشید می‌شکفد،همچنین این گیاه از مقاومت خوبی به خشکی برخوردار بوده و به همین دلیل  گیاه مقاوم بخشکی می نامند. خرفه در چین و هندوچین مصارف دارویی وسیعی برای درمان بیماری ها داشته و بدلیل کشف‌های مهمی در مورد آن  که انجام شده توسط سازمان بهداشت جهانی لقب اکسیر جهانی (Global Panacea) به آن داده شده و متداول‌ترین گیاه دارویی مورد استفاده در جهان ذکر گردیده  است. بطور کلی خرفه را می‌توان به عنوان یک گیاه کامل و پر ویتامین معرفی نمو که این گیاه باعث رفع تشنگی شده و تسکین دهنده تمام دردهایی در بدن بوده. در خصوص خاستگاه اولیه  خرفه  اختلاف نظرهایی وجود دارد، ولی در کل در کشورهای ایران، استرالیا، هند، آفریقای شمالی و در آمریکا رشد می نماید

گريپ فروت  با نام انگلیسی  GRAPEFRUIT و  نام علمی آن:  CITRUS PARADISI MACF از خانواده مرکبات  RUTACEAE ،ونام های دیگر  این گیاه دارویی  small shaddock  ، forbidden fruitبوده است و این میوه را در زبان انگلیسی  میوه خوشه‌ای می گویند  زیرا به شکل خوشه به مقدار زیادی حتی تا دوازده تا بر روی شاخه می‌روید مثل  انگور،این میوه  با پوست زردرنگ (گاهی سبز رنگ) و مزه ترش مایل به تلخی  بوده و البت گاهی شیرین نیز میتواند باشد، گریپ‌فروت  احتمالاً از پیوند پرتقال و دارابی به دست آمده و در هم اکنون در چین، هند، خاورمیانه و در ایران هم در شمال و هم جنوب پرورش داده شده .