گیاه دارویی بروکلی  یا همان گل کلم سبز یا گل کلم بروکُلی نوعی  سبزی بشمار امده که از خانواده کلم بوده و بروکلی تازه دارای  ساقه ای سفت و سر آن بنفش یا سبز تیره میباشد. غنچه های آن بایدبه صورت بسته و گلهای آن زرد نشده باشند. گیاه را می توانید سه روز یا بیشتر در یخچال نگهداری کنید. قبل استفاده از بروکلی انرا خوب با آب بشوریید و برگ ها و ساقه های سفت آن را جدا کنید و ساقه های نازک و گلهای کوچک آن را خرد و استفاده نمایید.  قسمت خوراکی بروکلی سر نامیده و  سر اصلی در مرکز و بالای گیاه روئیده شده ، وقتی سر اصلی برداشت و قطع میشود ، سرهای جانبی شروع به رشد نموده و ظاهر می شوند . در برخی مناطق مانند  آمریکا در فصلهای بهار و پائیز از این گیاه دارویی دو بار محصول بدست می آید . نهال کاری ان در فصل بهار توصیه شده زیرا باعث مقاوم شدن گیاه میشود و مقاومت گیاه را در برابر گرمای اولیه تابستان را زیادتر نموده وفصل زمستان مناسبترین زمان برای کاشت مستقیم بذر در زمین بوده.

خاکشیر، خاکشی با نام انگلیسی: Fluxweed, Flixweed ، نام عمومی: Flixweed ، نام عربی: خبه ، نام فرانسوی: Velar sagesse ، نام آلمانی: Sophienkraut ، نام مترادف: Sisymbrium Sophia ،نام خانواده: Brassicaceae( خردل) خوانده میشود. گیاه خاکشیر به غیر از این نام ها در زبان‌ها و گویش‌های مختلف با نام‌های گوناگون دیگری نیز خوانده می‌شود مثلا این گیاه در گویش اصفهانی خاکشی، به شیرازی شفترک، در زبان ترکی شیوران، به لهجه تبریزی سوردن، به فارسی خاکچی یا تخم شهوه و در مازندرانی شلم بی خوانده می‌شود. این گیاه در زبان عربی به خبه و بذر الخمخم معروف میباشد.

بَنَفشه ( Violaviolet flower) ، لاتينى:viola ,violetta ,viola odorata ، نام فرانسوى بنفشه :viollette  ، نام آلمانی: Marzviole از خانواده: violaceae  (بنفشه) ،  به زبان  عربى: بنفسج، فرخير. به زبان  فارسى: كاكوش، بنفشه ، به زبان  رومانى: اثروهو ، به زبان يونانى:ايرد ، به زبان  سريانى: مكتپاس، به زبان  سنسكرت: بيشيه، پشپ پيسه، سوكهشم پنرا، نيل پشيا، جوآيها  ، به زبان هندى: بنپسه، گل بنپسه، بنفشه، گل بنفشه  نامیده میشود .

تخم شربتی در رده گیاهان دارویی قرار گرفته این گیاه خودرو و یک‌ ساله از خانواده نعناعیان و شبیه به ریحان بوده و دارای برگ‌و تخم‌ های ریزتر می باشد . این گیاه بومی آمریکای مرکزی می باشد که به نحوی آزتک‌ها (یکی از تمدن‌های آمریکایی) از این دانه های بسیار مقوی، به عنوان غذایی اصلی استفاده می نمودند ، اما بذر آن مانند ذرت به دیگر نقاط جهان نیز برای کشت  به غیر از امریکا برده شده  . این گیاه در دسته  گیاه  تزیینی نیز قرار دارد، اما عمدتا این گیاه را برای مصرف تخم آن کاشته و این گیاه در اوایل بهار در کوهستان‌ها و بیابان‌ها میروید و ساقه‌ های آن مربعی شکل و گلش مایل به قرمز و صورتی بوده.

گیاه دارویی و معطر  زعفران یا همان زعفران خوراکی  یکی از گیاهان مهم در صنعت اقتصاد وصنعت دارویی  ایران است .زعفران با  نام علمی Crocus sativus  گیاهی از تیره‌ی زنبقیان، سردهٔ زعفران دارای ویژگی سرخوش بودن میباشدو برخی شرکت‌های دارویی اروپایی از آن بعنوان اینتگراتور ضد افسردگی استفاده  نموده  این گیاه معطر کوچک و چند ساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر میباشد. این گیاه نیمه گرمسیری  بوده و در نقاطی که دارای زمستان های ملایم و تابستان گرم و خشک بخوبیمی‌روید.مقاومت زعفران در مقابل سرما زیاد بوده و لیکن چون دوران رشد آن مصادف با پائیز و زمستان و اوایل بهار است طبعا در این ایام به هوای مناسب و معتدلی نیاز دارد. در دوره خواب یا استراحت گیاه تابستان بارندگی یا آبیاری برای آن مضر بوده و بنابراین کشت و کار آن در مناطق گیلان و مازندران و مناطق گرم جنوب کشور معمول نیست. اراضی آفتاب گیر و بدون درخت که ضمنا در معرض بادهای سرد نیز نباشد برای رشد زعفران مناسب است.

گیاه دارویی کاسنی یکی از گیاهان مهم از نظر خواص دارویی بوده و با نام علمی کاسنی: ‎Cichorium intybus L  گیاهی از راسته گل مینا(Asterales)  ،تیره گل‌ستاره‌ای‌ها (Asteraceae) از رده کاسنی‌ها  (Cichorium)  بوده از این گیاه دو گونه کِشتی و چهار تا شش گونه وحشی وجود دارد ، کاسنی انواع مختلفی دارد 3 نوع آن معروف بوده و کاسنی بری که به tansy شهرت دارد در ایران نمی‌روید. کاسنی زرد که به گل قاصدک  نیزشهرت دارد و در طب قدیم ایران به نام ترخشقون نام برده‌ شده ودر منابع عربی از کاسنی با عنوان هندباءیاد شده و در بیشتر نواحی ایران پراکندگی دارد و کاسنی معمولی، یک گیاه دارویی پایا با گل‌های آبی یا ارغوانی بوده  که در فصل بهار رشد و در هوای مرطوب رشد آن دوچندان می‌شود برگهاي آن متناوب و پوشيده از تارهاي فراوان در اطراف و گلبرگهاي مياني قرار گرفته .

گیاه دارویی کرفس کوهی  گیاه  مرتعی و بومی از خانواده چتریان بوده این گیاه دارای خواص منحصر به فردی دارویی و خوراکی دارد. کرفس کوهی با نام های علمی Kelussia odoratissima   و Apium graveolens خوانده شده و رویشگاه‎های طبیعی کلوس به صورت وحشی منطقه زاگرس مرکزی ایران رشدی با ارتفاع 2100 تا 3000 متری داشته و بر روی خاک‎های کم‎عمق تا بسیار عمیق با بافت متوسط تا سنگین که ظرفیت نگهداری آب بالایی داشته و فاقد شوری و قلیائیت است، دیده می‎شود. رشد می کند که اندام هوایی این گیاه در طب سنتی برای درمان فشارخون، زخم و التهاب استفاده می شود.قسمت های قابل استفاده این  گیاه شامل غنچه  قبل از خروج از خاک، شاخ وبرگ های جوان، شاخ و برگ های بالغ و ساقه های بذری جهت تولید انواع ترشی خوشمزه و سوپ وهمراه ماست و نیز به صورت پودر خشک برای معطر کردن دوغ از آن استفاده از برگ ،ساقه وگل های این گیاه برای تهیه این مواد غذایی استفاده حتی برخی  به دلیل عطر و خوشمزه گی خاصش همراه صبحانه  یا عصرانه ان را با پنیر میل میکنند.

 یکی از گیاهان دارویی بابونه میباشد که دارای خواص دارویی بسیاری بوده ،بابونه Matricaria chamomilla گیاهی یک‌ساله، معطر و به ارتفاع ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر که بصورت خودرو در مزارع و کنار جاده‌ها می‌روید. ساقه آن دارای انشعاباتی از برگ‌های باریک و دراز با ظاهر برگچه مانند دارد. قسمت مورد استفاده این گیاه، کاپیتول‌های آن است که در فاصله ماه‌های اردیبهشت تا مهر ماه، آن را از ساقه جدا می‌کنند. نام لاتین بابونه camomille از کلمات یونانی khamai و malon به معنی گلهای کوچک با بوی سیب گرفته و درمیان انواع گوناگون بابونه نوع بابونه رومی شهرت بیشتری دارد.نام علمی گیاه بابونه Chamaemelum nobile میباشد. گیاه دائمی و کوچکی به ارتفاع تقریباً ۳۰ سانتیمتر بصورت خودرو در مزارع و کنار جاده ها می روید، دارای بویی معطر که در چمن زارها و زمین های شنی می روید. ساقه آن به رنگ سبز مایل به سفید، برگ های آن کوچک متناوب و دارای بریدگی های باریک، نامنظم و پوشیده از کرک بوده.

گزنه گياهی بوده  از گیاهان دوران ماقبل تاريخ که  مردم آن زمان از آن برای تغذيه استفاده مي كردند و از خواص درماني آن اطلاع داشته اند . گزنه  با نام علمی: Urtica dioica  گیاهی از تیره گزنه، علفی و پایا با ساقه‌ای منشعب می باشد و ساقه آن راست و چهارگوش بوده و برگ های آن پوشیده از کرک‌های گزنده‌ای بوده و ساقه اين گياه را پرزها و تارهاي مخروطي شكل پوشانده كه در صورت لمس كردن ساقه بدست چسبده و پوست را مي گزد كه توليد خارش و سوزش خواهد کرد و شايد بهمين دليل آنرا گزنه ناميده اند و برخی ان را گیاه خشن می نامند و تخم آن نرم ، ريز و تيره رنگ  و مانند تخم كتان  بوده  قسمت مورد استفاده اين گياه برگهای تازه ، ريشه ، شيره و دانه آن بوده .پراکندگی این گیاه دارویی در ایران در مناطق ییلاقات اطراف تهران، شمیرانات ودر کرج در دامنه‌های البرز، کندوان، پل زنگوله، در مناطق شمالی در مازندران و گیلان درهرزویل وجنگل نودی، عمارلو، راه کبوترچاک به زردچیان، رودبار، آستارا، بندرگز و درآذربایجان در دامنه‌های سهند، زنقاب، دیلمان وارسباران ,لرستان(در کنار رودخانه کشکان)و منطقه سرمشهد کازرون در استان فارس بطور خودرو دیده شده است.

تاریخچه گیاه شوید

نام این گیاه دارویی شوید(Dill)  است این گیاه ازخانواده:چتریان Umbelliferaeبا نام علمی Aniethumgraveolens

گیاهشناسی:گیاهی است یک ساله با ارتفاع 30 سانتی متر ی تا یک متر حتی گاهی بیشتر و دارای ریشه راست، مخروطی شکل و به رنگ سفید است. طول ریشه متغیر و بین 10 تا 30 سانتی متر می باشد. ساقه آن منشعب استوانه ای بی کُرک، دارای خطوط طولی و در محل گره ها کمی فرو رفته است برگها خطی و چند شانه بوده و بصورت متناوب روی ساقه قرار می گیرند.