ملی کالا محصولات ایرانی سایتی برای نیازمندیهاودانستنیهای روز

عدس سومین گیاه ازخانواده بقولات که بالاترین میزان پروتئین را دارد عدس سومین گیاه ازخانواده بقولات که بالاترین میزان پروتئین را دارد
^Back To Top

عدس

عدس LENTIL با نام علمی LENS CULINARIS MEDIC از خانواده بقولات FABACEAE  بومی منطقه خاورمیانه و اروپا و نام دیگر عدس  مرجومک است و بزرگترین تولید کننده و صادر کننده عدس در جهان کانادا و پس از آن هند، ترکیه و استرالیاست.

بیش از 9 تا 13 هزار سال است که از عدس استفاده شده و سومین گیاه از خانواده بقولات است که بالاترین میزان پروتئین را داراست و دانه های این گیاه دارای آمینواسیدهای مهمی مثل ایزولوسین و لیزین است. از این رو عدس در بسیاری از مناطق به عنوان منبع مناسبی برای پروتئین کاربرد داشته و دانه های عدس آمینواسیدهای متیونین و سیستئین ندارد ولی دانه های جوانه زده شده آن همه آمینواسیدها را دارا میباشد و علاوه بر این، عدس منبع مناسبی از فیبر، ویتامین B1 و مواد معدنی بوده و عدس های قرمز فیبر کمتری نسبت به نوع سبز آن داشته

 

انواع عدس:

عدس رسمی که دانه آن گرد و نسبتا درشت بوده و رنگ آن سبز مایل به زرد است . عدس ریز یا عدس قرمز که دانه های آن ریز و به رنگ قرمز است .

ترکیبات و ارزش غذایی عدس: عدس دارای ترکیبات دیگری مثل تریپسین و فیتات است و تریپسین یکی از آنزیم های درگیر در فرآیند هضم غذا است و فیتات ها دسترسی زیستی مواد معدنی را کاهش می دهند. با خیساندن عدسها به مدت یک شب می توان میزان فیتاتها را کاهش داده و منبع مناسبی برای تامین آهن بدن است و یک فنجان از آن می تواند نیمی از آهن مورد نیاز یک نفر را تامین نماید.عدس منبع غنی پروتئین و ویتامین های گروه B است و در بین گیاهان فقط سویا بیشتر از عدس پروتئین دارد.

هر صد گرم عدس دارای 340 کالری انرژی، 25 گرم پروتئین، 1 گرم چربی، 60 گرم مواد نشاسته ای، 80 میلیگرم کلسیم، 380 میلیگرم فسفر، 7 میلیگرم آهن، 8 میلیگرم پتاسیم، 600 واحد بین المللی ویتامین A، 0.4 میلیگرم ویتامین B1، 0.2 میلیگرم ویتامین B2، 2 میلیگرم ویتامین B3 و 1 میلیگرم آرسنیک بوده

گیاهشناسی

عدس گیاه علفی، یکساله با ساقه های کوتاه، تا حدی منشعب و به رنگ سبز روشن، ارتفاع آن بین 15 تا 75 سانتی متر متغیر و اکثر تیپ  های گیاه ارتفاعی بین 25 تا 40 سانتی متر دارند، بسته به ژنوتیپ گیاه و تا حدی محیط رویش آن، گیاه بصورت بوته ای کوتاه، نیمه ایستاده یا  ایستاده رشد می نمایند و در شرایط محیطی مطلوب، عدس سریع رشد نموده و چرخه زندگی خود را طی 3 الی 4 ماه کامل نموده

اما در شرایط نامطلوب  این مدت یکی الی 2 ماه بیشتر میشود  وگیاه عدس دارای یک ریشه اصلی و تعدادی ریشه های فیبری جانبی بوده  و گل های آن کلیستوگام میباشد و در زمان بسته بودن گل ها گرده افشانی انجام  و  عدس نیز مثل سایر اعضای خانواده بقولات می تواند نیتروژن خاک را تثبیت نماید. و برگ های عدس مرکب   و از 10 تا 16 برگچه تشکیل گردیده است و برگچه های بالایی پیچک مانند بوده و برگ ها متناوب و بیضی شکل  میباشند اما برگچه ها متقابل، گرد، بدون دمبرگ و کوچک هستند.

 غلافها دوکی شکل و تخت هستند که دارای 1 تا 2 دانه بوده و دانه ها به رنگ سبز، قرمز یا قهوه ای، لنز مانند و معمولا از روی غلاف قابل مشاهده هستند و گلها کوچک، آبی کمرنگ، بنفش و یا سفید هستند. گل آذین از نوع خوشه ای بوده.

پعدس را به راحتی می توان در خاکهای ماسه ای کشت نمود و این گیاه نور کامل آفتاب را می پسندد و در سایه و خاکهای رسی رشد مناسبی نداشته و نکته قابل توجه این است که عدس در خاک های فقیر و فاقد مواد غذایی دانه های بیشتری تولید  و برخی از ارقام عدس مثل 'Chilean' به سرما مقاوم هستند و تا دمای 23- را نیز تحمل می کنند و رقم 'HarLen' تا دمای 10- را تحمل می کند. در کل عدس گیاهی مقاوم به سرما و خشکی است و این گیاه خشکی را بهتر از شرایط غرقابی تحمل و عدس به خاک های قلیایی نیز تا حدودی مقاوم میباشد.       

کشت بذر عدس در اوایل اردیبهشت در خزانه و یا در بعضی مناطق در فضای بیرون انجام می شود.

آفات و بیماری های عدس:

به طور کلی عدس گیاهی مقاوم در برابر بیماری هاست ومعمولا بیماری های قارچی در این گیاه قابل توجه بوده و یکی از بیماری های مهم عدس پوسیدگی فوزاریم است که در خاک های خشک رخ می دهد. بیماری دیگری که در شرایط بسیار مرطوب و دمای پایین( 17 درجه) رخ می دهد بیماری زنگ میباشد و از آفات مهم این گیاه هم می توان به کرم صدپا، تریپس، شپش عدس، بید و مورچه سفید اشاره نمود.

خواص عدس

عدس از نظر طب قديم ايران معتدل و خشك بوده  و مثل ديگر گياهان پوست و دانه آن دارای اثرات متضاد يكديگر بوده  يعنی پوست عدس گرم و خود عدس قابض ولی  پوست آن ملين و مغز آن ضد اسهال می باشد.

عدس ملین است و علاوه بر این به صورت ضماد برای تسکین دردها هم استفاده می شود. دانه های عدس دارای موسیلاژ  است و از اینرو برای درمان یبوست کاربرد دارد وبه دلیل داشتن موسیلاژ سبب بهبود سریعتر زخم ها و تمیز شدن آنها از آلودگی ها شده و فیبرهای موجود در عدس به کاهش کلسترول خون  نیز کمک بسیاری می کند وشواهدی وجود دارد که نشان می دهد عدس می تواند تولید کلسترول را در کبد کاهش بدهد.

علاوه بر این، این فیبرها سبب شده اند که کربوهیدرتها کمتر تجزیه و در نتیجه می تواند به بیماران دیابتی در پایین نگه داشتن قند خون کمک  و به دلیل مقادیر بالای فیبر، عدس می تواند مانع انسداد روده، یبوست و اختلالات گوارشی دیگر شود.

برای رفع کم خونی آب عدس یا عدس پخته میل کنید و لیزین موجود در عدس می تواند سبب جذب کلسیم بشود و در فرآیند رشد نقش اساسی دارد. لیزین می تواند عملکرد ورزشکاران را افزایش و از سوی دیگر مصرف این ماده رشد ویروس تبخال را کاهش بدهد

پژوهشی که در دانشکده پزشکی عمومی دانشگاه هاروارد نشان می دهد که عدس و نخودفرنگی به دلیل داشتن مقادیر بالای فلاونوئید می توانند خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش بدهند و همچنین عدس می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش میدهد.

عدس يك غذای كامل بوده و انرژی لازم را براي كارهای بدنی برای انسان تأمين می نماید و زياد كننده ترشحات شير بوده و مادران شيرده حتماً بايد از آن استفاده كنند.

عدس را پودر کرده و بر روی پوست ملتهب بگذاريد التهاب را برطرف کرده و برای درمان زخم های دهان و گلو و ديفتری عدس را پخته و آب آنرا غرغره نموده.

برای تقويت معده و برطرف كردن گاز معده عدس پخته را با سركه ميل نمایید و آش عدس با روغن بادام برای دوران نقاهت بیماران  بهترين غذا محسوب میشود و همچنین پماد در عدس با سركه برای ترک دست و پا كه بعلت سرما عارض شده سودمند بوده

عدس را می توان به عنوان مسهل هم مصرف نمود زیرا دارای لعاب زيادی است كه در درمان ناراحتی های روده نيز مؤثر میباشد و عدس پخته را به عنوان مرهم برای زخم نيز می توان بكار برد.

گرد سوخته عدس سفیدکننده دندان ها و درمان بخش زگیل بوده و ضماد پخته آن با برگ کلم جهت ورم پستان که بر اثر انعقاد شیر به هم رسیده باشد، مفید میباشد و خون و ترشحات داخلی را ترش می کند. مادرانی که آرزوی داشتن دختر دارند، از این خاصیت عدس می توانند استفاده کنند و به دلیل بالا بودن کلسیم عدس را در رژیم غذایی خود زیاد مصرف نمایند

درمان کننده تکرر ادرار و خونریزی قاعدگی بوده و آب عدس پخته مسکن سرفه، درد سینه و ملین است

مضرات عدس

کسانی که به گیاهان خانواده بقولات حساسیت دارند و در نتیجه عدس هم می تواند باعث ایجاد حساسیت در این افراد بشود. از سویی دیگر عدس میزان دفع را افزایش داده که می تواند سبب آسیب به کلیه ها و کمبود مواد غذایی گردد.

مصرف بیش از حد عدس باعث بالا رفتن میزان لیزین می شود که سبب تشکیل سنگ صفرا، آسیب به کلیه و افزایش مقدار کلسترول شود. مصرف بیش از اندازه لیزین- 15 تا 40 گرم در روز – سبب گرفتگی عضلات و اسهال نیز میشود

میزان کلسیم در عدس بالا است و لیزین موجود در آن جذب کلسیم را نیز افزایش و مقادیر بالای کلسیم باعث ایجاد خستگی بدن، ضعف، تپش نامنظم قلب، مشکلات تنفسی، استفراغ و بی حسی بدن می گردد

عدس با تمام مزايايی كه دارد نبايد زياد مصرف گردد و در خوردن آن اسراف شود  زيرا اولاً دير هضم بوده و توليد نفخ می كند ثانياً قابض میباشد و جريان خون را در رگ ها آهسته شده و  می توان برای جلوگيری از اين عوارض عدس را با روغن كنجد و يا روغن بادام و با سركه میل کرد.

همچنین زیاده روی بیش از حد عدس جریان خون را در رگ های باریک کُند کرده و ممکن است موجب کم شدن قوه بینایی، سوزش ادرار، قولنج، ناراحتی های عصبی، بند آمدن قاعدگی و درد و شدت بواسیر است

نگهداری از عدس

عدس ها را در یک ظرف کاملاً کیپ و در جایی خشک، خنک و تاریک نگهداری نمایید  در این صورت به مدت ۱۲ ماه قابل استفاده خواهند بود و میتوانید چند عدد فلفل تند خشک داخل ظرف قرار دهید تا مگس در خود تولید نکند

اگر عدس ها را در زمان های مختلف خریداری میکنید آنها را جدا از هم نگهداری زیرا ممکن است رطوبتهای متفاوتی داشته و بنابراین مدت زمان پخت آنها با هم متفاوت است. عدس پخته در ظرفی کاملاً بسته در فریزر به مدت ۳ روز تازه خواهد ماند

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

Copyright © 2015. ملی کالا  Rights Reserved.