^Back To Top

تلگرام ملی کالا

تلگرام ملی کالا

گل ختمی

 

خَتمی سرده‌ای از گیاهان از تیره پنیرکیان یکساله و خودرو میباشد، گل و میوه و ریشه آن مصرف دارویی دارد. هم اکنون در ایران در شمال گیلان – ایسپیلی ، بین عمارلورایسپیلی،بین شورون و کبوتر چاک قابل رویش است.

 گیاهشناسی

گل ختمی با نام علمی alcea aosea از خانواده malvaceae تیره پنیرک بوده و دارای ۱۲۱ جنس و ۱۵۵۰ گونه میباشد . این گیاه یکساله و خودرو دارای گل و میوه و ریشه با مصرف دارویی بوده است و بومی مناطق گرم و زیر گرمسیری استوایی و نواحی گرمسیری بین دو مدار شمال و جنوب استوا در جهان می‌باشد. گل ختمی از گیاهان تک گل بوده  که دارای گلی با طیف رنگی قرمز و صورتی و زرد و سفید میباشد و بر روی خوشه ای قهوه ای و سخت قرار گرفته و شاخ و برگ آن بزرگ و قلبی شکل با 3-5 یا 7 لوب میباشد و گیاه مورد علاقه مرغ مگس خوار نیز میباشد و در برابر بیماری پوسیدگی ریشه بسیار حساس بوده است . از ریختن آب بر روی برگ ها خودداری کنید زیرا سبب پوسیدگی گیاه شده و گل به ارتفاع دو متر گل‌های صورتی، قرمز وسفید دارد که برای روکش داروها استفاده میگردد . جنس بزرگی از گیاهان گلدار دارای ۲۰۰- ۲۲۰ گونه از نهاندانگان می‌باشد.

این گیاه علفی، پایا به ارتفاع تا 5/1 متر و پوشیده از کرک بوده و برگ های این گیاه با پهنک بزرگ و شامل 5-3 لب دندانه دار میباشد و ختمی گل هایی به رنگ سفید مایل به گلی یا ارغوانی داشته که در قسمت های انتهایی ساقه اکثرا به صورت سه تایی دیده می شوند. تمام بخش های گیاه مورد استفاده قرارمیگیرد مانند قسمت هایی چون گل، ریشه و برگ آن.

به صورت وحشی در تمام مناطق اروپا ديده شده و در ایران در کناره چشمه ها و نهر ها  به وفور دیده می شود .اين گياه در خاکهای غني از عناصر غذايي، هوموس فراوان و رطوبت زياد رشد مي نمایند.

روش تکثیر ختمی

ازدیاد این گیاه به وسیله قلمه انجام میگردد و بدین منظور در فصل تابستان قلمه هایی به طول 5 تا 10 سانتی متر از سرشاخه های بدون گل و غنچه جدا کرده و محل برش را در هورمون ریشه زا فرو می برند، سپس قلمه ها را در جعبه نشا یا گلدانی که حاوی یک قسمت ماسه شسته شده و یک قسمت پیت ماس یا خاکبرگ میباشد، کاشته و آنان را در جای گرم (دمای 20درجه سانتیگراد) نگهداری کرده و به منظور استفاده هر چه بیشتر از رطوبت موجود توصیه شده و آنها را با پلاستیک بپوشانید. قلمه ها بعد از 3 تا 4 هفته ریشه زایی را آغاز کرده و پس از چندی می توان هر قلمه را در گلدانی که دارای مخلوطهای معمولی خاک است،کاشته و آن را در جای گرم نگهداری شود.

روش نگهداری گل ختمی

محل مناسب برای نگهداری این گیاه دارویی ، پنجره های پرنور و آفتابی، جنوبی و غربی می باشد و  در فصل تابستان  زمانی که گرما به اوج  خود می رسد، می توان با استفاده از پرده این گیاه را از پرتو مستقیم آفتاب دور نگه داشته  تا برگ ها دچار سوختگی نشوند و  این گیاه به آب فراوانی نیز نیاز دارد و باید سعی کرد که همیشه سطح خاک گلدان مرطوب باشد و هیچگاه خشک نشود، در فصل زمستان گیاه به آب کمتری نیاز داشته ولی نباید اجازه داد که گیاه به طور کامل خشک بشود و در فصول رشد هر هفته یکبار می توان از کودهای مایع(3 در هزار) استفاده کرد و با نزدیک شدن سرما باید از کوددهی صرف نظر نمود و گیاه را در مکانهایی با دمای 10 تا 15 درجه سانتیگراد نگهداری کرد. بعد از اتمام گلدهی گیاه را هرس نموده و توصیه می شود که  عملیات هرس به تناوب انجام گردد تا گیاه فرم دلخواه خود را پیدا نماید. گیاه هرس شده شاخه و برگ های جدیدی تولید مینماید و  گل ها بر روی آنها می رویند. گاهی به دلیل کمی نور برگهای گیاه شروع به ریزش کرده و یا ممکن است بر اثر خشکی و یا جابجا کردن گیاه ، غنچه های آن بریزد. پیچ خوردگی برگها نیز ممکن بوده که بر اثر کم آبی و یا خشکی هوا صورت بگیرد. در ضمن شته ها و کنه ها نیز در کاهش گلدهی گیاه دخالت داشته اند.

ترکیبات مهم موجود درگل ختمی

مهم ترین ترکیب ریشه ی ختمی، موسیلاژ آن بوده  که در فصول مختلف، درصد آن متفاوت میباشد و در فصل زمستان به حداکثر  خود می رسد. منابع مختلف، درصد موسیلاژ ریشه ی ختمی را بین 10 تا 35 درصد ذکر می شود. موسیلاژ در اثر هیدرولیز، قندهای رامنوز، گالاکتوز و اسید گالاکتورونیک، ایجاد می کنند ترکیبات دیگر ان نیز شامل: فلاونوئید، پکتین، قندها، آسپاراژین و کمی استرول میباشند.

انواع ختمی

ختمی  دارای چندین نوع می باشد :ختمی بنفش ، ختمی سفید ،ختمی سیاه و باید ذکر کرد که خواص ختمی بنفش بیشتر می باشد .

طریقه کاشت ختمی

تناوب کشت :  اگر چه ختمي دارويی را با هر گياهی مي توان به تناوب کشت  نمود ولي بهتر است که با گياهانی که دوره ی رويشي کوتاهي داشته باشند به تناوب کشت تا بعد از برداشت زمان کافي برای آماده ساختن زمين وجود داشته باشد .

مواد وعناصر مورد نياز برای رشد گل ختمی

کود حيواني پوسيده سبب عملکرد برگ ،ريشه ومواد موثره ی اين گياه دارد بنابراين توصيه شده که  در فصل پاييز در هنگام آماده سازی زمين 20 تا30 تن کود حيوانی پوسيده به زمين اضافه گردد و  چنانچه زمين از مواد غذايي فقير باشد در صورت عدم استفاده از کود حيوانی توصيه شده که میزان  35 تا 40 کيلو گرم در هکتار ازت ،50 تا60 کيلو گرم در هکتار اکسيد فسفر و80 تا 100 کيلو گرم در هر هکتار اکسيد پتاس به عنوان مقادير پايه به گياه داده شود

آماده سازی خاک

 بعد ازافزودن کود حيوانی يا شيميايی مورد نياز گياه انجام شخم عميق در فصل پاييز ضروری  میباشد و  جمع آوری سنگ ها وقلوه سنگ های خاک سبب گسترش ريشه  و افزايش عملکرد ورويش گياه شده  و باعث افزايش عملکرد برگ وگل نيز مي شود  و در اوايل بهار زمين را تسطيح و بستر خاک را برای کشت گياه آماده شود

تاريخ وفصل کاشت وروش کشت گیاه :ختمي دارويي توسط بذر يا از طريق رويشي مي توان تکثير شود و البته تکثير با بذر مناسبتر است  و بذر تازه ی اين گياه قوه ی رويشی نا مناسبی داشته و  از اين رو بايد از بذر های 2 تا 3 ساله استفاده نمود

کاشت ختمی

برای کشت  تکثير بذر به دو روش مستقيم وغير مستقيم انجام ميگردد  که هر دوی آنها به صورت رديفي کشت مي شود  در نيمه اول فروردين ياآذر وماه زمان مناسبي برای کشت مستقيم ختمي دارويي بوده و در کشت مستقيم برای هر هکتار زمين به 5 تا6 کيلوگرم بذر نياز میباشد .که در کشت غير مستقيم از اواخر بهار و اوايل تابستان زمان مناسبی برای کشت بذر ختمي دارويي در خزانه ازاد میباشد و  بذر مورد نياز برای هر هکتار يک کيلو گرم میباشد.

5/2 تا 3 ماه بعد  از سبز شدن در فصل پاييز يا اوايل بهار سال سپس نشاها را مي توان به زمين اصلي منتقل نمود و  در انتقال نشاء ها در فصل پاييز مناسبتر از فصل بهار است ، زيرا شوک حاصل از عمل انتقال در فصل پاييز کمتر میباشد ، تکثير رويشي با تقسيم ريشه انجام شده و در  اوايل پاييز بعد از خارج کردن ريشه ی گياهان 2 تا3 ساله را به چند قطعه تقسيم نموده و در رديف های به فاصله 60 سانتي متر و فاصله ی دو بوته در طول رديف کاشت 50 سانتي متر کشت مي گردد و در زمان مناسب برای تکثير رويشي ختمي دارويي اوايل پاييز میباشد،  چون تکثير رويشي هزينه زيادی را در بر داشته و  فقط در سطح کوچک از اين روش استفاده مي گردد.

مرحله داشت ختمی

چنانچه گل ختمی به روش مستقیم تکثیر گردد و بوته ها در طول ردیف ها متراکم باشند انان را باید تنک نمود، بطوریکه در هر متر طولی 8 تا 10 بوته رشد کند و زمان مناسب برای تنک کردن گیاهان در طول ردیف ها در مرحله دو تا سه برگی میباشد که برای تنک کردن چنانچه از ماشین استفاده شود حرکت ماشین باید در خلاف جهت ردیف ها بوده و در طول رویش گیاهان 2 تا 3 بار باید اقدام به وجین علف های هرز کرد

 به دلیل حساس بودن گیاه به علف کش ها مبارزه شیمیایی با علف های هرز مناسب نبوده و وجین باید توسط انسان یا ماشین (کولتیواتور) صورت بگیرد. گیاهان در مرحله ساقه دهی باید آبیاری و از مهمترین بیماریهای گل ختمی قارچ عامل بیماری زنگ بوده و برای جلوگیری از گسترش این بیماری بذرهای حاصل از بوته های سالم را باید کشت کرد و ضد عفونی کردن بذرها با غوطه ور کردن آنها در محلول دو در هزار سولفات مس به مدت یک و نیم ساعت توصیه شده  و برای مبارزه با این بیماری از محلول قارچ کش 4/0 درصد زینب (zineb) یا محلول 2/0 درصد دیتان به صورت محلول پاشی می توان استفاده کرد.

برداشت محصول ختمی

به علت مواد موثر در اندام های متفاوتی  چون  گل ها ،برگها ،شاخه های جوان و ريشه ها در زمان مناسب نسبت به برداشت هر يک بايد اقدام نمود ، برگ ها در طول تابستان بايد برداشت شود ، بعد از برداشت آن را خشک وبسته بندی مي کنند که از هر 4 تا6کيلوگرم برگ تازه يک کيلو گرم برگ خشک بدست  امده و در تير ماه هنگامي که گياه در مرحله ی گل دهي باشند  پيکر رويشي گياه را  مي توان برداشت نمود و  با آبياری منظم وبه موقع گياهان مجددا شاخ وبرگهای جديدی توليد مي کنند به طوری که در شهريور تا مهر بسته به اقليم محل رويش محصول را برای بار دوم برداشت مي کنند

برای خشک کردن گل ها و شاخ های جوان وبرگ ها می توان از سايه ونسيم ملايم باد يا از خشک کن های الکتريکي استفاده کرد  که در درجه ی حرارت برای خشک کن های  الکتريکي 40 تا 50 درجه سانتي گراد میباشد و برداشت ميوه در صورت مساعد بودن هوا در فصل پاييز سال دوم رويش انجام مي شود و  چنانچه هوا نا مساعد باشد در اوايل بهار نيز ميتوان ريشه ها را برداشت نمود و بذر از گياهان دو ساله جمع آوری می شود و در صورت بذر گيری بايد از برداشت برگ ،گل وپيکر رويشي ختمي دارويي خودداری نمود و هنگامي که 80 درصد ميوه های گياه خاکستری رنگ شدند ميوه ها را بايد برداشت و خشک کرد ،عملکرد بذر 2/0تا 5/0 تن در هکتار رقم خورده شده است

خواص دارویی گل ختمی

 طبیعت آن معتدل میباشد، ملین و مسهل قوی، خلط آور، ضددرد، دندان درد،درمان سرطان،ضدباکتری، ضدسم، ضد التهاب، ضدسرفه، ضدعفونی کننده، ضداحتقان، ضد کرم، ادرارآور، خلط آور، کاهش دهنده ی قندخون، محرک سیستم ایمنی بدن، ملین و مسهل ،  درمان پیچش شکم (نفخ)، قولنج و دانه این گیاه در درمان زخم معده نیز سودمند میباشد این گل جزو گیاهان لعاب دار بوده و گیاهان لعاب دار گیاهانی بوده که سرشار از ترکیبات قندی به نام موسیلاژ هستند که برای نرم کردن مجرای تنفسی بسیار اهمیت داشته و بیشترین کاربرد ختمی برای درمان مشکلات تنفسی و برونشیت بکار برده میشود. دارای تاثیرات آرامش بخش نیز میباشد وبه عنوان داروی مسکن مصرف می گردد.

گل ختمی در درمان امراض کبدی و جوش صورت اثر سودمندی دارد وبرای  طرز استفاده آن گلبرگ های آنرا خشک کرده وآسیاب میکنید و سپس برای هر بار استفاده یک قاشق مرباخوری از پودر آسیاب شده را در یک لیوان آب جوشیده سرد شده یا عرق کاسنی برای مدت ۸ ساعت بخیسانید و میل کنید ،حتی میتوانید گل ها را نیز بخور دهید تاصورتتان پاکسازی شود

خیلی از کسانی زمانی که دچار سرماخوردگی می‌شوند مجاری تنفسی آنان خشک و تحریکات آن کاهش پیدا کرده و به همین دلیل افراد مدام سرفه‌های خشک می‌کنند (این گیاه به عنوان ضد سرفه به ویژه برای سرفه های حاصل از تحریکات التهابات غشاء مخاطی و یا تورمی گلو(نزله ای) که دارای ترشح میباشند بسیار موثر بوده و درمان کننده قوی بحساب می اید.)برای درمان می‌توان جوشانده گل ختمی را با یک قاشق عسل مصرف ،که این محلول ضدسرفه قوی بوده و تاثیر آن را دو برابر می‌کند.

استفاده از ریشه گیاه ختمی به عنوان داروی گیاهی برای درمان سرماخوردگی، گلودرد و دیگر مشکلات تنفسی سابقه‌ای چندین هزار ساله داشته که این خاصیت درمانی فوق‌العاده حاصل لعاب زیادی دارد که از خیس کردن گلبرگ‌ها و ریشه‌ این گیاه به دست خواهد امده  و از برگ‌های این گیاه برای درمان گازگرفتگی و سوختگی بصورت شفابخش استفاده میشود و همچنین این ریشه ناراحتی های پوستی را برطرف و پوست را نرم می کند و سرفه های خشک را از بین برده و تب را پائین می آورد،

برای طریقه مصرف ریشه ختمی: ریشه ی خشک شده ی ختمی را ابتدا باید با آسیاب به صورت پودر تبدیل نمود و سپس بر روی 3 تا 10 گرم از این پودر، یک استکان یا لیوان آب سرد اضافه کرد و به مدت نیم ساعت خیساند. (البته هر چه بیشتر خیسانده شود، بهتر بوده) آن گاه با همزن، آن را به خوبی هم بزنید و سپس صاف نموده و حاصل صاف شده را می توان به طور مستقیم و یا با یک قاشق عسل، مخلوط کرده و میل نمود. زیرا عسل، خود دارای اثرات ضدسرفه و گرفتگی صدا میباشد  لذا در صورت مخلوط کردن این دو، اثر آن ها تقویت شده و کارایی بهتری را ایجاد خواهد کرد.

از  گل ان در درمان مشکلات مرتبط با التهاب دستگاه گوارش استفاده و می‌تواند در کاهش التهاب لثه نوزادان در زمان دندان درآوردن آن ها مفید واقع شود و از عصاره ریشه و ساقه ختمی برای درمان سوختگی‌ها و زخم‌های پوستی استفاده میکنند و درمانی مفید برای کاهش قرمزی و سوزش ناشی از اگزما بحساب می اید

ریشه ی ختمی به عنوان منبع مهم موسیلاژ بیش از 2 هزار سال  بوده  که برای درمان گلودرد، سرفه و ناراحتی های معده و به طور موضعی جهت التیام زخم، کاربرد بسیاری داشته و این موسیلاژ، در تهیه پمادهایی که برای تسکین پوست های ترک خورده تجویز می گردد و همچنین به میزان کم (20 ppm)، جهت شکل ظاهری و حجیم کردن غذا مصرف می گردد.

ریشه گیاه کمی ترشحات عادت ماهیانه را برطرف کردهو تورم را رفع می کند و گل ان  عادت ماهیانه راتنظیم می کند ، سبب برطرف شدن ناراحتی های دستگاه ادراری میشود و قند خون را تنظیم می کند. ختمی از نظر طب قدیم ایران سرد و تر بوده و به طور کلی روی تمام اعضای بدن مخصوصا روده ها، ریه ها، معده، کلیه ها و مثانه موثر وضروری است.

 ضماد برگ ختمی در برطرف کردن دمل ها و ورم پستان و روم معده تاثیرگذار ومفید است. برای التیام شکستگی ها، برگ ختمی را به صورت ضماد در آورده و بر روی محل شکستگی قرار دهید و همچنین این ضماد  در برطرف کردن درد سیاتیک مفید است و رعشه را برطرف می کند و میتوانید ورم بناگوش را با ضماد برگ ختمی درمان کنید.

گل ختمی در درمان مشکلات مرتبط با التهاب دستگاه گوارش تاثیر بسیاری داشته و می‌تواند در کاهش التهاب لثه نوزادان در زمان دندان درآوردن آن ها مفید باشد

این گیاه دارای خواصی بوده  که می‌توان از آن در درمان سرطان و کاهش وزن استفاده نمود و در نتایج یک پژوهش دیگر آمده که عصاره گل ختمی بر روی متابولیسم اثر می‌گذارد و از چاقی و تشکیل چربی در کبد جلوگیری مینماید.

از این گیاه استوایی به عنوان ترکیبی دارویی در درمان شپش سر از قدیم استفاده میشده

خواص برگ ختمی : ضماد برگ ختمی در برطرف کردن دمل ها و ورم پستان و ورم معده موثر میباشد  ، همچنین برای التیام شکستگی ها ، برگ ختمی را بصورت ضماد درآورده و بر روی محل شکستگی قرار دهید  و در برطرف کردن درد سیاتیک مفید میباشد  ، رعشه را برطرف  و ورم بناگوش را با ضماد برگ ختمی  میتوانید به راحتی درمان کنید.

برای رفع اسهال خونی: میزان 10 گرم ریشه ی ختمی را پوست کنید و خرد شود و در یک لیتر آب سرد خیس کرده و بعد از 8 ساعت آن را صاف و مصرف کنید.

دم نوش گل ختمی: برای تهیه مقدار 5 تا 10 گرم از آن را در قوری بریزید و به مدت 15 دقیقه برروی شعله غیر مستقیم قرار داده شود. برگ‌ها و گلبرگ‌های گل ختمی را می‌توان به شکل دم‌نوش و عرقیات مصرف نمود که برای درمان انواعی از بیماری‌ها مفید میباشد

خواص دم نوش گل ختمی: دم نوش گل ختمی برای کاهش دمای بدن، درمان بیماری‌های عصبی و قلبی و افزایش دهنده ادرار استفاده بسیاری میشود. دم کرده این گیاه برای کاهش یا درمان آلرژی موثر است و دم کرده ریشه این گیاه تب را پایین نگه داشته و دم کرده ریشه این گیاه قند خون را تنظیم خواهد کرد و دمنوش برگ ختمی برای دفع سنگ کیله موثر بوده.درمانی برای درمان جراحت بر روی پوست قرار داده  میشود

در کشورایران این دم نوش به عنوان روش درمانی برای کاهش فشار خون بالا مورد استفاده قرار گرفته میشود و مطالعات جدید هم حاکی از آن بوده که گل ختمی می‌تواند در کاهش فشارخون و کلسترول بالا موثر ومفید باشد. هرچند لازم است بررسی‌های بیشتری در این باره انجام بگیرد.

در یونان باستان، گل ختمی را با عسل جوشانده و برای درمان زخم‌ها، اسهال خونی، درد سیاتیک و دندان درد استفاده میگردد

هشدار مصرف گل ختمی:

زنان باردار و مادران شیرده باید از زیاد خوردن آن پرهیز نمایند ، افرادی که سرد مزاج هستند باید ختمی را با عسل میل کنند. برای مصرف میتوان یک قاشق غذاخوری گل ختمی را در قوری ریخته و بر روی آن آب با دمای 70 یا 80 درجه بریزید و اجازه بدهید که به مدت 15 دقیقه دم کشیده و در صورت تمایل می توانید آن را با کمی عسل شیرین نمایید. همچنین برای دم کردن ریشه این گیاه ابتدا ریشه آن را تمیز نموده  و در یک لیتر آب جوش بریزید و اجازه بدهید که به مدت سی دقیقه دم بکشد و بعد از سرد شدن آن را از صافی عبور دهید و در صورت تمایل با عسل شیرین نمایید.

برای نگهداری گل های ان در طول سال میتوانید به صورت غیر مستقیم با نورخورشید به خوبی خشک کنید و در محیط بدون نور نگه دارید مانند گذاشتن در کابینت و از این رو در طول سال استفاده شود

منبع ملی کالا

 

نظرات  

0 # محدثه 1395-01-01 21:26
عالی بود. نکات جالبی درمورد گل ختمی بیان کردید
پاسخ

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

Copyright © 2015. melikala  Rights Reserved.