اِسهال یاهمان Diarrhea وضعیتی میباشد که در آن فرد بیمار دست کم سه بار در روز دفع مدفوع روان یا مایع داشته و این حالت می‌تواند چند روز به طول بیانجامد و باعث کم آبی بدن گردد که در پی از دست دادن مایعات این وضعیت رخ می‌دهد و زمانی که تغییر در تعداد و غلظت مدفوع ایجاد شود به طوری که مدفوع آبکی شده و تکرر ان بالا رود فرد مبتلا به اسهال است

 تعریف دیگری از اسهال: شکم‌روش و بیرون روی عبارت بوده از افزایش تعداد دفعات دفع مدفوع یا شل شدن مدفوع. اگرچه تغییر در تعداد دفعات اجابت مزاج و تغییر شکل، رنگ(زرد رنگ و سیاه رنگ شدن) و حالت مدفوع یا شل شدن آن گاهی اوقات مستقل از یکدیگر رخ می‌دهد، ولی این دو تغییر غالباً همزمان با یکدیگر به وجود امده است

نشانه‌های کم آبی معمولاً با از بین رفتن کشش طبیعی پوست و تغییر در شخصیت آغاز شده و این وضعیت می‌تواند پیشروی کرده و در حالات حادتر منجر به کاهش ادرار، رنگ‌پریدگی، ضربان سریع قلب، و کاهش در پاسخگویی شود. اما مدفوع روان ولی بدون آب در کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند می‌تواند امری طبیعی واقع میشود

بطور کلی اسهال را باید از چهار عارضه‌ی دیگر شرح داده  که در زیر ان ها را متمایز کرده و هر چند این چهار بیماری همراه با اسهال میباشند، ولی غالباً علل بروز و درمان متفاوت دارند. این چهار عارضه شامل:

بی‌اختیاری مدفوع که عبارت است از ناتوانی در نگه داشتن مدفوع و به تأخیر انداختن اجابت مزاج تا زمان مناسبی مثل رفتن به دستشویی.

نیاز ناگهانی به دفع مدفوع که آنقدر شدید بوده که اگر سرویس بهداشتی در دسترس نباشد، دفع به صورت بی‌اختیار انجام می‌شود.

تخلیه غیرکامل که در این حالت فرد بلافاصله بعد از اجابت مزاج احساس شده که دوباره باید به دستشویی بیرون رفته و عمل دفع در بار دوم سخت‌تر انجام گردد و در اخر دفع مدفوع بلافاصله بعد از صرف غذا.

انواع اسهال

اسهال اسمزی (Osmotic diarrhea). این نوع اسهال نشان داده که چیزی در روده، آب بدن را بداخل روده می‌کشاند و سبب ابتلا به اسهال می‌شود.

اسهال ترشحی (Secretory diarrhea). این نوع اسهال زمانی رخ داده که بدن زمانیکه روده نیازی ندارد، آب درون روده ترشح می‌کند. انواع عفونت، داروها و سایر موارد می‌تواند باعث ابتلا به ایهال ترشحی شود و در این  نوع به طور طبیعی حجم زیادی از آب به داخل رودهٔ کوچک ترشح می‌شود، ولی حجم بیشتر این آب ترشح شده دوباره توسط دیوارهٔ رودهٔ کوچک قبل از رسیدن به رودهٔ بزرگ بازجذب میگردد. اسهال ترشحی زمانی رخ می‌دهد، که درآن ترشح به درون لومن روده بیشتر از بازجذب در دیوارهٔ روده رخ یا از بازجذب مواد ترشحی، توسط دیوارهٔ روده جلوگیری به عمل بیاید و از شایع‌ترین علل این نوع اسهال، توکسین ویبریو کلرا بوده، که ترشح آنیون‌ها، به خصوص کلر را تحریک می‌کند، لذا برای نگه داشتن تعادل الکتریکی، یون سدیم به همراه آب دفع میگردد و در این نوع از اسهال، اسمولاریتهٔ ترشحات روده‌ای با پلاسما برابر است و با ناشتا بودن، اسهال ادامه پیدا میکند

اسهال اگزوداتیو (Exudative diarrhea). این نوع اسهال نوعی از اسهال بوده که در آن خون و یا چرک وجود داشته باشد که در این نوع اسهال همراه با بیماری های التهابی روده، از قبیل بیماری کرون ، کولیت اولسراتیو و یا بعضی از عفونت ها رخ می‌دهد.

اسهال اسموتیک : در این نوع از بیماری بازجذب آب در روده، به بازجذب کافی مواد محلول در روده بستگی داشته و اگر میزان مواد محلول در لومن روده افزایش پیدا، این مواد محلول اضافی بازجذب نشده و به دنبال آن، آب هم بازجذب نمیگردد و در نهایت اسهال پدید خواهد امد و اسهال اسموتیک تحت شرایط دو وضعیت زیر ایجاد می‌شود:وجود مواد اسموتیک (موادی با خاصیت بازجذب کم) در روده مثل مانیتول، سوربیتول، سولفات منیزیم و ...میباشد

بطور کلی اسهال معمولاً از نوع اسهال شدید، اسهال حاد و اسهال مزمن.

مشکل شدید چند روز تا یک هفته طول کشیده و نوع مزمن آن را به چند طریق می‌توان تعریف نمود ولی تقریباً همواره بیش از سه هفته طول می‌کشد و فرد دچار احساس وجود مشکل همیشگی کند.

تمایز قائل شدن بین اسهال حاد و مزمن از آن رو مهم بوده که این دو معمولاً علت های متفاوتی داشته و بنابراین آزمایش‌های تشخیصی و درمان اسهال متفاوت برای هر یک انجام می‌گردد

این بیماری را می‌توان به سه دسته تقسیم‌بندی نمود:

اسهال آبکی کوتاه مدت، اسهال خونی کوتاه مدت، و اگر به مدت بیش از دو هفته ادامه پیدا، به عنوان اسهال پایدار شناخته شده است

اسهال آبکی کوتاه مدت می‌تواند در پی آلودگی به وبا باشد. اسهال خونی کوتاه مدت وضعیتی بوده که به عنوان دیسانتری هم شناخته میگردد و شماری از عوامل غیرعفونی نیز ممکن است منجر به اسهال گردند و این عوامل شامل این موارد هستند:مثل پرکاری تیروئید، عدم تحمل لاکتوز، بیماری‌های التهابی روده، مصرف بعضی از داروها، سندروم روده تحریک‌پذیر و یک سری عوامل دیگر میباشد

در برخی شرایط  نمی‌توان از اصطلاح اسهال استفاده نمود، مثلا  استرس تعداد نوبت‌های اجابت مزاج را بیشتر میکند، اما حجم کلی مدفوع تغییری نمی‌کند و  یا اگر مقدار زیادی مواد غذایی مصرف ‌کنیم حجم مدفوع بالا می‌رود، اما قوام آن تغییری پیدا نمیکند. پس هیچ‌کدام از این موارد اسهال نمیباشند وهر چند بسیاری از این حالت‌ها تحت عنوان اسهال کاذب می نامند

درمان اسهال

درمان گیاهی اسهال

پیشگیری از اسهال در مواقع سفر

چه مقع باید به پزشک مراجعه کرد

اسهال خونی

ملی کالا

اضافه کردن نظر