در خیابان لطفعلی خان زند شیراز در ضلع غربی نارنجستان قوام، بنایی زیبا و باشکوه قرار دارد که به پاس نیکی های مالکش، زینت الملک مشهور شده وشروع ساخت این خانه قاجاری که در سال ۱۲۹۰ هجری قمری توسط علی محمد خان قوام الملک دوم و اتمام آن در سال ۱۳۰۲ هجری قمری توسط محمد رضا خان قوام الملک سوم صورت گرفت قرار دارد و این اثر در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۴ با شماره ثبت ۹۳۸ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
این بنای تاریخی از آثار به جای مانده از دوره قاجار است که ساخت آن در حدود سال ۱۲۹۰ ه.ق توسط علی محمد خان قوام الملک دوم آغاز و در سال ۱۳۰۲ ه.ق به اتمام رسیدهاست. سقف بیشتر اتاقهای این خانه چوبی است که با نقاشی تصاویر گوناگونی از حیوانات، پرندگان و گل و بوته آراسته و در زیرزمین این بنا موزه مشاهیر فارس همراه با مجسمههای مشاهیر فارس برپا شده .
ابتدا این خانه محل سکونت و زندگی (اندرونی) قوام ها و خانواده آن ها بوده که از طریق دری در زیرزمین به نارنجستان قوام راه می یابد. خانه زینت الملک بیش از بیست اتاق مزین به گچبری، نقاشی و آیینه کاری های بسیار نفیس و چشمگیر است. بنیاد فارس شناسی در سال ۱۳۷۳شمسی با همکاری میراث فرهنگی به بهسازی و مرمت این خانه تاریخی پرداخت و در سال بعد زیرزمین آن به نگارخانه ای برای نمایش آثار هنرمندان شیرازی و ایرانی تبدیل شد. سپس با همکاری سازمان ایرانگردی و جهانگردی پارس و بنیاد فارس شناسی از سال ۱۳۸۲شمسی به موزه گنجینه فارس تبدیل شد.
موقعیت ومعماری بنا
در ضلع غربی نارنجستان قوام، عمارتی زیبا قرار دارد که به دلیل سکونت خانم زینتالملک قوامی، دختر قوامالملک چهارم، به این نام معروف است. این عمارت که به فاصلهٔ یک کوچه با خانه قوام قرار دارد و به وسیلهٔ یک راه زیرزمینی با آن در ارتباط است، در حقیقت اندرونی خانهٔ قوام و محل رفتوآمد محارم بود. در ورودی خانه زینتالملک معرقکاری شدهاست و با عبور از هشتی، یک راهرو با زاویه شمال شرقی به حیاط راه مییابد. در حیاط علاوه بر ازارههای سنگی حجاری شده و مشبک، دو باغچه زیبا و حوض بزرگ و کوچک مشاهده میشود.
دارای کاشیکاری هفت رنگ هلالی که در پیشانی ساختمان جا گرفته از زیبایی خاص برخوردار است و تصاویر خورشید، دو فرشته، دو شیر شمشیر به دست همراه با آیه نصرمنالله و فتحقریب به چشم میخورد. به جز ایوان بدون سقف در شرق حیاط، در اطراف حیاط ۲۰ اتاق وجود دارد که به یکدیگر راه دارند. ساختمان غربی بنا دارای تالار شاهنشین آینهکاری و گچبری با تصاویر اروپایی است.
خانه زینت الملک دارای بیش از بیست اتاق مزین به گچبری، نقاشی و آیینه کاری های بسیار نفیس وچشمگیر است. این اتاق ها در طبقه اول به یکدیگر راه دارند یعنی برای وارد شدن از اتاق های شمالی به جنوبی نیازی به رفتن به حیاط نیست.در کنار تزیینات دیوارها، سقف چوبی اتاق ها با طرح و نقش پرندگان، جانوران و گل و بته، فضایی دیدنی به وجود آورده است. پنجره هایی ارسی با شیشه های رنگی، هنگام تابش نور خورشید، انعکاسی زیبا بر روی دیوارها و زمین می آفریند که بسیاز زیباست. در ضلع غربی بنا، تالار اصلی با دیواره هایی آینه کاری و نقاشی شده قرار داشته
بخش هایی از تالار اصلی و برخی از اتاق ها نقاشی هایی دیده می شود که هنرمند آثار، آن ها را با تلفیق هنر ایرانی و اروپایی به تصویر درآورده، در این نگاره ها زنان و کودکان نقش شده اند. اگرچه تلفیق هنر ایرانی و اروپایی در معماری و نگاره های این خانه به چشم می آید اما سبک ایرانی آن به خوبی حفظ گردیده است.
این ساختمان در سه ضلع دارای زیرزمین بسیار وسیع و گستردهای است که امروزه از آن به عنوان نگارخانه استفاده میشود. در این موزه تمامی شخصیتهای برجستهٔ شیراز به صورت مجسمه برای بازدید مردم درآمدهاند.همچنین موزه زینت المک شبیه موزه مادام توسو در شهر لندن میباشد
درون موزه ی این ساختمان مجسمه های مومی شخصیت های برجسته شیراز از جمله مجسمه خانم صاحب خانه، کریم خان زند، شهید دوران، آیت ا… میرزای شیرازی، نصیرالملک، سعدی، شاپور اول، باربد و …. از تمام اعصار در زیرزمین این خانه گرد هم آمده اند و از جالبترین بخش های موزه این خانه مجسمه منصور حلاج پایی دار صدای ناشنیده اناالحق وی و جای خلی حافظ به دلیل اعتقاد خاص مردم شیراز به لسان الغیب بوده و موزه مجسمه های مومی خانه زینت الملک دست کمی از موزه مادام توسوو ندارد با این تفاوت که به دلیل تخریب مجسمه ها در سال های اولیه دیگر اجازه لمس و عکاسی از نزدیک وجود ندارد.
آدرس زینت الملک: شیراز-خیابان لطفعلی خان زند - محله گود عربان
ساعات بازدید: از ۸.۰۰ تا ۱۹.۰۰ و تعطیلات سالانه روزهای تاسوعا و عاشورای حسینی، 21 رمضان شهادت امام علی ، 28 صفر رحلت پیامبر ، 14 خرداد رحلت امام خمینی ، 25 شوال شهادت امام جعفر صادق میباشد