آرامگاه شاه شجاع شیراز بزرگترین پادشاه آل مظفر در شمال غربی حافظیه، غرب بلوار هفت تن قرار گرفته است. . آرامگاه شاه شجاع در تاریخ 18/9/1354 با شماره 1169 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

 این بنا تاریخی جنب بوستان کوهپایه دارای محوطه ای کوچک با تعدادی درخت نارنج و گنبدی بسیار زیبا که از بیرون با کاشی های تک رنگ نیلوفری و سطح داخلی گنبد با کاشی های 7 رنگ تزیین گردیده است. جنب آرامگاه بنایی آجری وجود دارد به عنوان کتابخانه آثار و مفاخر فرهنگی مورد استفاده قرار میگیرد.

 در زمان کریم خان زند و در سال ۱۱۹۲ ه. ق. یکی از درباریان به نام میرزا محمدکرمانی متخلص به ظفر، که در دربار کریم خان زند صاحب مقام بود، در صدد ساختن بقعه‌ای بر روی قبر و تجدید بنای آرامگاه بر آمد ولی فرصت و زمینه لازم برای تحقق این امر فراهم نشد و چون سنگ قبر شاه شجاع را برده بودند، به دستور کریمخان سنگ تراشیده و مرغوبی بر روی قبر نصب شد و بر روی آن با خط نستعلیق عالی این  در سال ۱۳۳۸ هجری شمسی به همت علی سامی (معمار بازسازی سعدیه و حافظیه) توسط انجمن آثار ملی گنبدی از کاشی‌های فیروزه‌ای بر روی قبر ساخته‌شد.

با مرگ شاه شجاع، که برخی از مورخین، آن را یتیم شدن مرد و زن ایران دانسته‌اند، سلطنت ایرانی آل مظفر که پس از قرن‌ها حکومت خون‌بار ترک‌ها و مغولان، امنیت و آسایشی را برای مردم به ارمغان آورده بود به سرعت رو به زوال رفته و پسرش سلطان زین‌العابدین در برابر تیمور موفقیتی کسب نکرد. خواهرزاده‌اش شاه یحیی با پذیرش مقام امارت از جانب تیمور به جای مقام سلطنت، خیانت کرد. خواهرزاده‌ دیگرش، شاه منصور هم نتوانست مانع تیمور شود.

شاه شجاع کیست؟

جلال‌الدین شاه شجاع ملقب به ابوالفوارس از سلاطین آل مظفر و مشهورترین فرد این خاندان است. پدرش، امیر مبارزالدین محمد مظفر، پایه‌گذار سلسله‌ی آل مظفر است و مادرش ترکان مخدوم‌شاه، دختر شاه جهان قراختایی از سلاطین قراختای کرمان بوده و قراختاییان از سلسله‌های ملوک‌الطوایفی ایران هستند که در حدود ۸۳ سال بر کرمان حکومت کردند.ایشان در ۲۲ جمادی‌الثانی ۷۳۳ق در یزد متولد شد. وی از جانب مادر به سلاطین قراختایی کرمان، نسبت داشت. وی در طول سلطنت بیست‌وهفت ساله‌ی خود، در تمامی جنگ‌هایش پیروز می‌شود، بر قفقاز و بغداد هم تسلط یافته و گستره‌ی ایران را به حدود گستره‌ ایران باستان (منهای خراسان) می‌رساند و دوران سلطنت شاه شجاع که در میان دو دوره‌ی خون‌بار تاریخی در ایران یعنی حمله‌ی مغولان و یورش‌های تیمور قرار دارد، روزگار امنیت و آسایش مردم در این سرزمین است.

جلال‌الدین در دوران حکومت پدرش، شایستگی‌های فراوانی از خود نشان داد. در فتح شیراز توسط پدرش که منجر به انقراض حکومت آل اینجو شد، نقش عمده‌ای ایفا نمود  همین شایستگی‌ها باعث شد ابتدا در سال ۷۵۴ هجری قمری از سوی پدر والی کرمان و بعد از آن نیز به ولایت عهدی منصوب شود.با اینکه در دوران کودکی به دلیل مقارن شدن کودکی‌اش با دوره‌ی پایه‌گذاری سلطنت آل مظفر موفق به تحصیلات پیوسته‌ی علمی نشده بود، در ادب و هنر نیز شایستگی‌هایی از خود نشان می‌داد. او خطی نیکو داشت و نوشته‌هایش دارای نثری روان، زیبا و پرظرافت بودند. شاه شجاع خود شعر می‌سرود و همین ذوق ادبیش باعث شده بود تا در دوران حکومتش، دربار وی، محفل انس شعرا باشد.

این عالی قدر  در میان مردم از محبوبیت فراوانی برخوردار بوده است. در تاریخ آورده‌اند که روزی شاه شجاع با اطرافیانش در حال گذر از شهر بودند. پیرزنی بعد از مشاهده‌ی شاه یکی از بانوان خانه را که مشتاق دیدار شاه شجاع بوده است با فریاد صدا زده و می‌گوید فاطمه‌خاتون بیا که شاه شجاع از کوی می‌گذرد. شاه شجاع که متوجه می‌شود دستور می‌دهد بایستند و وقتی اطرافیان علت را جویا می‌شوند عنوان می‌کند روا نیست آرزوی فاطمه‌خاتون برآورده نشود و دلش بشکند. می‌ایستیم تا ما را ببیند، سپس می‌رویم.شاه شجاع در سال ۷۸۶ هجری قمری و در سن ۵۳ سالگی در گذشت و پیکرش بنا بر وصیت خود در پای کوه چهل مقام (مکان فعلی آرامگاه وی) به خاک سپرده

آرامگاه شاه شجاع که از دیدنی های شیراز بحساب امده ، دارای 4 ستون مورب است که گنبدی در بالای آن قرار دارد . سطح بیرونی گنبد به وسیله کاشی های تک رنگ نیلوفری تزئین شده است و در سطح داخلی گنبد با کاشی های هفت رنگ تصاویر گل و بوته ایجاد کرده و در چهار قسمت داخل گنبد مطالب و اشعابه خط نستعلیق نوشته اند . آرامگاه دارای محوطه ای کوچک با تعدادی درخت نارنج می باشد . این آرامگاه در حال حاضر یکی از جاهای دیدنی شیراز به شمار می رود.

همچنین به دستور کریم خان ، سنگ تراشیده شده و مرغوبی بر روی قبر نصب شد و بر روی آن با خط نستعلیق عالی این عبارات در 21 سطر نوشته شد: «هوالحی الذی لایموت. هذا مدفن السلطان العادل الباذل المرحوم المغفور شاه شجاع المظفری و وفاته فی سنه ست و ثمانین و سبعمائه من الهجریه کما قال العارف السالک شمس الدین محمد حافط علیه الرحمه حیف از شاه شجاع! و تجدید مزاره فی شهر ربیع الثانی 1192» در سال 1338 توسط انجمن آثار ملی، گنبدی از کاشی های فیروزه ای بر روی قبر وی ساخته گردید

خصوصیات کتیبه های ارامگاه شاه شجاع

در این بنا چهار کتیبه شامل تاریخ بنا و اشعاری از شاه شجاع و حافظ که در مدح شاه شجاع سروده بود ، در قسمت بیرونی گنبد و به خط نستعلیق بر روی کاشی نوشته شده است.

کتیبه شمال شرقی: طره شاهد دینی همه پند است و فریب عارفان بر سر این رشته بجویند نزاع عمر خسرو طلب از نفع جهان می طلبی که وجودی است عطابخش و کریم و نفاع مظهر لطف ازل روشنی چشم امل جامع علم و عمل،جان جهان، شاه شجاع «حافظ»

کتیبه شمال غربی: بسمه تعالی شأنه شیوه عشاق نباشد خروش گر به مثل خون دل آید به جوش بلبل از آن خار جفا می خورد کاو به گلستان ننشیند خموش پیرهن صبر قبا کرده هجر ای دل سرگشته سراسر مپوش هر که چون من شربت دوری چشید زهر هلاهل بودش همچو نوش تازه حدیثی بشنیدم ز عشق زان سخنم صبر برفته بوده وهوش کای به غم دوست چنین مبتلا پند خردمند نکردی به گوش دل که اسیر است مبادش خلاص سر که فدا نیست، مبادا به دوش *** دلا ملک ما عالمی دیگر است که بس مختصر آمدم این جهان به آزار موری همه همه ملک جم نیارزد بر همتم رایگان «شاه شجاع»

کتیبه جنوبی غربی: بسمه تعالی شأنه ای دل صفای عشق از این خاکدان مجوی یک ذره کیمیای وفا از این جهان مجوی بیزار شو ز مردم و آزاد شو ز خویش وز مرد و مردمی و مروت نشان مجوی سیمرغ وار گوشه نشین باش زینهار! با زاغ و با زغن منشین و آستان مجوی بنیاد چرخ بر سر آب است زیرا حباب بگذر ز باد و هیچ در این جا مکان مجوی گر تیغ برکشد سر تسلیم از او بکش ور نقد عمر می دهدت رایگان مجوی چون بافتند خز وجود تو را ز خاک ترک کلاه اطلس خود ز آسان مجوی در چاه وحشت است تو را یوسف ای عزیز بوی قمیص از گذر کاروان مجوی «شاه شجاع» در جنب آرامگاه ، بنایی آجری وجود دارد که در حال حاضر به عنوان کتابخانه انجمن آثار و مفاخر فرهنگی فارس مورد استفاده قرار می گیرد

ملی کالا  

اضافه کردن نظر