کاخ شهوند یا کاخموزه سبز
این کاخ تاریخی در ضلع شمال غربی مجموعه سعدآباد تهران موزهای به نام کاخ سبز واقع شده و کاخ شهوند که اکنون کاخموزه سبز نیز نامیده میشود، بی گمان یکی از زیباترین کاخهای موجود در کشور است که محل زندگی رضا شاه پهلوی بوده و در سال ۱۳۰۷ خورشیدی مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاست
کاخ شهوند که بنای تکمیلی آن از زمان وزارت جنگ رضاخان تا اوایل زمامداریش (۱۳۰۱ تا ۱۳۰۷ هـ.ش) به طول انجامید، پیش از آن ساختمانی بود متعلق به شخصی به نام «علیخان» که از زمینداران سرشناس آن زمان بود و تپهای که این کاخ بر آن بنا شده به نام او به «تپه علیخان» معروف بوده و این بنای تاریخی، اولین کاخی بوده که توسط معماران و هنرمندان ایرانی ساخته شد.
در مورد تاریخچه کاخ سبز میتوان به لوحی که در این کاخ موزه جهت راهنمائی بازدیدکنندگان نصب گردیده ، استناد کرد که اولین قطعه زمینهائی که پهلوی اول در آن دوره خریداری نموده است، زمینی با بنائی نیمه تمام متعلق به علیخان والی میباشد، که با تصمیم وی برای ساخت یک کاخ ییلاقی پس از چندین سال بین سالهای 1300 الی 1308 بنای نیمه تمام علیخان با هنر و معماری میرزا جعفر کاشی ملقب به معمار باشی تبدیل به قصر سنگی کاخ سبز شد و در زمان پهلوی دوم پس از بازسازی کاخ و مرمت زیر زمین آن به کاخ شهوند معروف شد، این کاخ با نمای سنگی یکی از زیباترین کاخهای مجموعه سعدآباد بشمار رفته است
آیینه کاریهای سقف با طرح قندیل، کار هنرمندان ایرانی میباشد از دیگر وسایل با ارزش این کاخ، میتوان به مجسمهها و مبلهای دوره لویی شانزدهم، و نیز دو میز کنسول مربوط به دوره ناپلئون اشاره کرد. از دیگر تالارهای این کاخ که روبروی تالار آینه واقع شده و به عنوان اتاق خواب رضا شاه بوده و نبودن تخت خواب و یا رخت خواب هست و پنجرهای که رو به دربند با چشم اندازی زیبا بازمی شود میباشد.
میتوان در نمای خارجی این کاخ، از سنگهای سبز معدنی را دید و وجه تسمیه کاخ نیز به همین علتاست. ملاط سنگها از "سراب" بوده که به واسطه خاصیت انبساط و انقباض آن، برای جلوگیری از خردشدن سنگها در حرارتهای مختلف مورد استفاده قرار گرفتهاست. این بنا، اولین کاخ مجموعه سعدآباد است که در زمان پهلوی به بهرهبرداری رسیدهاست.
در اصلی کاخ از سمت شمال غربی به سوی کوههای مرتفع البرز باز میشود. چشمانداز کاخ از سوی جنوب، شهر بزرگ تهران هست و تنها کاخی است که منظره بدیعی را پیش چشم بیننده میگستراند. مساحت زیربنای کاخ به استثنای زیرزمین حدود ۱۳۷۲متر مربع است. ساختمان کاخ از دو طبقه تشکیل شده، طبقه اول شامل پله ورودی، تالار آینه، ناهار خوری، اتاق کار و پذیرایی است.
بخش دیگر زیرزمین کاخ است که در سال ۱۳۵۲ خورشیدی بازسازی شد و شامل سالن پذیرایی، دو اتاق خواب با سرویس، سالن ناهارخوری میباشدو کاخ سبز در زمان سلطنت محمد رضا شاه به اقامتگاه مهمانان خارجی خصوصی دربار اختصاص یافت وافرادی چون ملک حسین و کنستانتین پادشاه سابق یونان در آن اقامت داشتهاند
یکی از آثار موجود در کاخ موزهی سبز، نشان ذوالفقار، حمایل متعلق به پهلوی اول بوده که هم اکنون در یکی از ویترینهای طبقهی اول موزه به نمایش گذاشته شده و نشان و مدال ذوالفقار، عالیترین نشان و مدال جنگی ارتش شاهنشاهی ایران بوده که فقط به جنگهای خارجی اختصاص داشته و برابر مقررات و آییننامه به افسران و درجهداران اعطاء گردیده
از نمونههای شاهکار فرش اثر استاد عبدالمحمد عمواغلی، فرشی ۷۰ متری ۱۲۰ رج در تالار آیینه واقع شده که طرح زیبای آن گلدانی است که دسته گل مجللی در آن قرار دارد که به دستور رضاخان بافته شده و در بالای آن کتیبهای به این شرح قرار دارد:
« حسب الامر مبارک بندکان اعلیحضرت همایونی رضاشاه پهلوی شاهنشاه ایران» و تاریخ آن ۱۱ آذرماه ۱۳۰۷ میباشد و دارای قسمتهایی از این فرش توسط یکی از استادان مجرب جناب آقای جلیل جداری در سال ۱۳۷۱-۱۳۷۳ مرمت گردیده
نمونه گلدانهای تزئینی از سنگ مرمر با تزئینات برنزی که در کاخ موزهی سبز، اقامتگاه پهلوی اول نگهداری گردیده میتوان نمونهی بارزی از زیبایی هنر دوران لویی شانزدهم باشد که بیشتر مبلمان و تزئینات موجود در کاخ سبز متعلق به دوران پهلوی دوم توسط فرح دیبا از حراجیها و گالریهای فروش عتیقه خریداری گردیده
یکی از آثار نفیس موجود در کاخ موزهی سبز، تابلو نقاشی رنگ روغن روی بوم با عنوان «گلدان گل» اثر هنرمند هلندی آرنولد بلومر میباشد
آدرس کاخ سبزوساعات بازدید کاخ سبز:
تهران، خیابان ولیعصر، خیابان شهید فلاحی (زعفرانیه)، خیابان شهید طاهری، مجموعه کاخ سعدآباد ساعات کاری:شنبه تا جمعه ، ۸:۰۰ صبح تا ۵:۰۰ بعدظهر
شماره تماس کاخ سبز:ملی کالا
03 03 94 27 -021