ریگ جن

کویر معروفترین و در عین حال ناشناخته ترین پدیده جغرافیایی ایران محسوب شده و کویر جغرافیایی است که با فرهنگ و تاریخ این مرز و بوم یکی گردیده و کویر برای یک ایرانی زندگی، فرهنگ، هنر، شعر و در یک کلام هویت است. ریگ جن منطقه‌ای کویری و دارای تپه‌های ماسه‌ای (تلماسه) در کویر مرکزی ایران میباشد و این منطقه در جنوب سمنان، شرق دریاچه نمک، شمال انارک و غرب جندق قرار گرفته.

قرار گرفتن موقعیت جغرافیایی منطقه جن

مرز مشخصی برای ریگ جن به صورت اجمالی این منطقه در محدوده جغرافیایی مركز ایران در قسمت غربی كویر مركزی یا دشت کویر قرار گرفته و از شمال به جاده نظامی سمنان به معلمان، ارتفاعات کوه گوگرد، شهرستان گرمسار، از غرب به پارك ملی كویر، ارتفاعات نخجیر، کوه طلحه، شیطان کوه، کوه دم و تنگ ظلمات، از شرق به محور ارتباطی جندق به معلمان و از جنوب به محور انارك به چوپانان و کوه ملاهادی (کوه بزرگی) محدود می باشد.

 گسترش ریگ جن از شمال غرب به جنوب شرق است و وسعتی در حدود 90،000 کیلومتر مربع میباشد. در سال ۱۹۰۰ حدود ۱۱۴ قبل سون هدین، کویرنورد بزرگ سوئدی از حاشیه غربی و جنوبی ریگ جن عبور  و سپس او بعدها در کتاب کویرهای ایران به طور مفصل دربارهٔ ریگ جن نوشته است.

میتوان چنین تصوری از این مکان داشت که شگفت‌انگیز‌ترین اسرار‌آمیز‌ترین و ترسناک‌ترین منطقه ایران به حساب امده ، با باتلاق‌های سهمگین که مرگ را برای هر موجودی زنده‌ای به ارمغان خواهد اورد. اتفاقات بی‌پاسخ و توجیه نشده بسیاری در این منطقه روی داده شده و نمک‌زار‌های این منطقه محل قتل و دفن موجوات زنده بسیاری بوده.

در جنوب شرق دشت گرمسار رودخانه شور (لات سمنان) وجود داشته كه دشت گرمسار و ارتفاعات حاشیه آن حوضه آبریز آن بوده و بعد از گذشتن از دامنه های شمالی ارتفاعات سیاه كوه و زهكش نمودن دشت مذكور به شمال غربی کویر ریگ جن می رسد.

بخش های  خاك های ناحیه به دلیل حضور تشكیلات سنگی شور و گنبدهای نمكی و بالا بودن سطح آب زیر زمینی در جنوب دشت و تبخیر سالانه، عموماً شور میباشدو منطقه شمالی ریگ جن داری اراضی وسیع شور بوده که در امتداد جنوب بر مقدار املاح آن افزوده گردیده و این بخش شامل اراضی پست باتلاقی و كفه های گلی-نمكی بوده است و از نظر روند ساختمانی، چنیه شناسی و رسوب شناسی منطقه مشابه سایر مناطق کویر مركزی ایران است.

همچنین بخش های مواد آبرفتی و رسوبات بوجود آمده توسط رودخانه های منتهی به ریگ جن که عمدتا از شمال غرب به سمت جنوب شرق امتداد پیدا نموده و در اثر سائیدگی و خردشدگی بصورت ذرات ریز و درشت در داخل کویر باقی گذاشته شده که این نوع رسوب و مواد آبرفتی در تشكیل دشت های آبرفتی ریگ جن موثر میباشد و رسوب گذاری كاملی از نظر تشكیلات رودخانه ای در دشت های ریگ جن بوجود آورده و بواسطه وسیع تر شدن ناگهانی بستر رودخانه سرعت آب نیز به مراتب كم گردیده و رسوبات داخل آب با آب روی زمین پخش شده و  در موقع پخش آب و مواد محتوی آب روی دشت، اول مواد درشت و سنگین تر از سایر ذرات در ابتدی محل ورود رودخانه به دشت در داخل بستر رودخانه و در كف آنها باقی مانده و بعد ذرات ریز دانه با توجه به سرعت آب و وزن آنها رسوب گذاری گردیده است

ارتفاعات ریگ

ارتفاع متوسط ریگ جن در قسمتهی جنوبی، شرقی و غربی از 700 متر تا 720 متر متغیر میباشد و به غیر از تپه های ماسه ای در بستر شمالی تا 680 متر نیز كاهش پیدا نموده و همین کاهش ارتفاع  باعث شده که در نواحی شمالی و بالا بودن سطح آب های زیرزمینی در این منطقه سبب ایجاد کویرهای رسی خیس و یا باتلاقهای نمکی در این منطقه گردیده است.

ارتفاعات کوه گوگرد در ناحیه شمال غربی ریگ جن واقع بوده و  درازای این ارتفاعات در حدود 80 کیلومتر میباشد و راستای آن خمدار شمال شرقی- جنوب غربی میباشد و در انتهای بخش شرقی آن گنبدهای نمکی قابل مشاهده گردیده است همچنین ارتفاعات کوه نخجیر در غرب ریگ جن و در محدوده پارک ملی کویر واقع گردیده که در ادامه این ارتفاعات به شیطان کوه و کوه دم در جنوب غربی ریگ جن پیوند خواهد خورد

از کوه های دیگر میتوان به ارتفاعات کوه ملاهادی معروف به کوه بزرگی در جنوب ریگ جن واقع شده اشاره نموده و  همچنین کوه زرومند در منطقه جنوب شرقی ریگ جن قابل مشاهده میباشد که کلیه این ارتفاعات در مناطق حاشیه ریگ جن واقع شده و در سرزمین های داخل ریگ جن هیچ گونه کوهی قابل مشاهده نمیباشد.

افسانه های  ریگ جن

افسانه های زیادی در این باره وجود دارد که به عنوان داستان چند نسل ادامه داشته یکی از ان ها این بوده که حاشیه نشینان و محلی‌های این منطقه، چوپان‌ها و ساربان‌ها معتقدند که اگر کسی پایش به ریگ جن برسد، بلافاصله ناپدید و توسط ارواح و موجودات ماورایی به قلب ریگ‌جن فرستاده و حتی گفته شده که حتی شتر‌های اهالی کویر هم وقتی به این منطقه می‌رسند، می‌ایستند و به هیچ عنوان حرکت نمی‌کنند....

منبع ملی کالا

اضافه کردن نظر