مجموعه باستانی و تاریخی نقش رستم که یادگارهای 3 دوره ایلامیان، هخامنشیان، ساسانیان را در خود جا داده است، در شمال شهرستان مرودشت در روستای زنگی‌آباد واقع در شمال شهرستان مرودشت استان فارس ایران است که روستای زنگی آباد در 6 کیلومتری تخت جمشید واقع گردیده و از حدود سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۲۵ میلادی همواره مورد توجه بوده‌

 کعبه زرتشت

در این بنای تاریخی علاوه بر مقبره داریوش کبیر، بنای سنگی و برج مانند کعبه زرتشت نیز قرار گرفته است. کعبه زرتشت نام بنایی است مکعب مستطیل با معماری خاص در نقش رستم که از زمان حمله اعراب به ایران به اشتباه نام کعبه زرتشت به آن دادند. بنای کعبه زرتشت و نقش‌برجستهٔ ویران‌ شده‌ای از دوران عیلامیان در این مکان قرار دارند و در دورهٔ ساسانی، محوطهٔ نقش رستم از نظر دینی و ملی نیز اهمیت بسیار داشته‌ است. همچنینکتیبه های ساسانی در اطراف این بنا حک شده است که درباره ی اتفاق های تاریخی جنگ ایران و رم در دوارن شاپور اول، صحبت می کند. نقش های برجسته ی دیگری هم وجود دارند که بهرام دوم، شاپور اول و هرمز دوم را نشان می دهند.

همچنین در بالای ساختمان كعبه زرتشت، اتاقی در اندازه ۵/۲×۵/۲ متر وجود دارد كه نظریات مختلفی توسط سیاحان، مورخان و ... درباره آن ابراز شده است. برخی از مورخان ذكر کرده‌اند؛ كتاب اوستا كه بر ۱۲۰۰۰ پوست گاو نوشته‌ شده بود، در این اتاق نگاهداری می‌شد. گروهی دیگر بر این باورند كه این اتاق آرامگاه بردیا، پسر كورش بوده كه به‌وسیله برادرش كمبوجیه كشته شد. تنی چند از مستشرقان بر این عقیده‌اند كه آتش مقدس در این اتاق نگاهداری شده

در مورد آرامگاه ها باید چنین گفت که درهای ورودی آرامگاه، مربع شکل است. این درها در دوران باستان بوسیله ی سنگ های بزرگی که در پشت در قرار می گرفته است، قفل می شده اند و در واقع مهر و موم می شده اند. همه چیز این ۲ آرامگاه حتی شکل ظاهری آنها شبیه هم هست و و تنها تفاوتشان در کتیبه ای است که در بالای آرامگاه کوروش کبیر وجود دارد و در آرامگاه خشایارشا نه.

این کتیبه به خط میخی نوشته شده است و گفته می شود که در آن، داریوش بزرگ اهورامزدا را ستایش می کند و درباره ی اندیشه های خود صحبت می کند و راهروی داخل آرامگاه داریوش كبیر به درازای ۷۲/۱۸ و پهنای ۷۰/۳ متر است. در این آرامگاه ۹ تابوت سنگی وجود دارد كه در یک ردیف در سنگ کنده‌ شده و به داریوش كبیر، ملكه و سایر بستگان او تعلق دارد. درازا، ژرفا و پهنای این تابوت‌ها ۱۰/۲ × ۵/۱× ۵/۱ متر و ضخامت (سنگ) هر یک ۵/۱۷ سانتیمتر است. سرپوش هر یک از تابوت‌ها را قطعه‌ سنگ بزرگی تشكیل می‌دهد.

نقش رستم آثار باستانی سه دوره تاریخی ایران را در حافظه خود به یادگار دارد:

- آثار دوره ایلامی از ۶۰۰ تا ۲۰۰۰ ق.م

-دوران ساسانی از سال ۲۲۴ تا ۶۵۱ م.

- آثار دوره هخامنشی از ۶۰۰ تا ۳۳۰ ق.م

نقش برجسته پادشاه كه كمانی در دست دارد، در بالای سكو قابل دیدن بوده این كمان نشانه قدرت است. در برابر پادشاه، نقش اهورامزدا دیده می‌شود. در این نقش برجسته دو آتشدان تصویر شده‌اند كه آتش مقدس در آن‌ها در حال سوختن است. در گوشه سمت راست بالای تصویر، نقش ماه مشاهده می‌شود كه ناپایداری جهان را نشان و در پایین سكو، نمایندگان ملل تابعه، تخت شاهی را با دستان خود نگه‌داشته‌اند. کوهی که نقش رستم بر آن حک شده حاجی آباد نام دارد و در گذشته به نام های دو گنبدان و سه گنبدان شهرت داشته است.

ستون‌هایی نیز دیده می‌شود كه سرستون آن‌ها، دارای گاو دو سر (مانند سرستون‌های تخت جمشید) است. تعدادی شیر غـّران در پایین نقش‌ها دیده می‌شود كه با یک دسته نیلوفر آبی (لوتوس) تزیین‌ شده‌اند. نیلوفر آبی در فرهنگ شرقی نماد پاکی و عاری بودن از آلودگی‌ها میباشد

روبه روی نقش رستم، در برابر پلكان ورودی، قسمتی وجود داشته كه در دوره ساسانی حجاری شده اما نقوشی روی آن حك نشده است. درازی این محل ۱۰ متر و ارتفاع آن ۵ متر است و حدود ۲ متر بالاتر از سطح فعلی حجاری شده است. به نظر می‌رسد كه این اثر متعلق به اواخر دوره ساسانی باشد كه قصد داشتند حوادث مهم دوره ساسانی را بر آن نقش كنند. عمق این فضا نسبت به سایر آثار ساسانی بیشتر است و تردیدی وجود ندارد كه حفاظت بیشتر از این طرح مدنظر است و در بخشی از این فضا کتیبه‌ای ۲۰ سطری حک‌ شده كه مالك زمین‌های كشاورزی اطراف نقش رستم و نحوه تقسیم آب را در آن مشخص كرده است. این كتیبه به زبان فارسی، بسیار جدید و فاقد ارزش تاریخی است.

دو چهارطاقی كوچك كه از سنگ كوه بر کنار راه تراشیده و قبلاً به‌ عنوان آتشدان شناخته می‌شد. امروزه نظر بر این است كه این دو جایگاه "استودان" یا محل نگهداری استخوان‌های پاک‌ شده‌ی دو تن از بزرگان ساسانی میباشد که در دامنه پایین كوهستان حفره‌های مكعب شكلی در سینه‌ی كوه تعبیه‌ شده است كه اصلاً برای نهادن استخوان مردگان شکل‌ گرفته بود. برخی از این استودان‌ها دارای كتیبه هستند و همگی به قرن ۷ و ۸ میلادی تعلق دارند.

ملی کالا 

اضافه کردن نظر