قشم  را بزرگترین جزیره در آب های زیبای نیلگون خلیج فارس می دانند این جزيره پهناور با مساحتی نزديك به 1500 كيلومتر مربع نه تنها بزرگترين جزيره در ايران بلكه از بسياری از كشورهاي  غیرمستقل جهان میباشد .همچنین بزرگتر بوده و این جزیره  درحدود 2.5برابر دومین جزیره بزرگ خلیج پارس یعنی جزیره  بحرین بوده و عرض متوسط جزیره قشم را ۱۱ کیلومتر و طول سراسری جزیرهٔ قشم را ۱۲۰ کیلومتر محاسبه نموده و در موقعیت سوق‌الجیشی میباشد.از این مساحت 300 کيلومتر از جزيره به منطقه آزادقشم اختصاص داده شده است.

این جزیره در دوران ساسانیان ابرکاوان نام گرفته که جز استان هرمزگان ایران است. 

در واقع  قشم در لغت‌نامه دهخدا به معانى: «سرشت که مردم بر آن آفريده، طبيعت، آبراهه‌ى تنگ در رودبار يا در زمين يا آبراهه‌ى مطلق، تن و پيکر، جسم، گوشت پخته، سرخ‌شده، پيه، بن و نژاد، اصل، حال و هيأت.»آمده است.

همچون دلفين زيبا و عظيم در تنگه استراتژيك هرمز واقع شده و فاصله آبی شهر قشم از بندرعباس 22 كيلومتر و نزديكترين فاصله آبی جزيره قشم با سرزمين مادر 8/1 كيلومتر در حد فاصل بندر لافت و روستاي پهل (از توابع بندر خمير) می بوده است .

سابقه تاريخی قشم  را به پيش از اسلام دانسته اند و دارای شصت ونه آبادي و پنج شهر و بزرگ، و كوچك (قشم، درگهان، طبل، رمچاه، لافت و رمكان) به سر مي‌برند. در سال ۱۳۸۵ این شهرستان به سه بخش مرکزی و بخش شهاب و بخش هرمز هفت دهستان تقسیم شده  و شهر قشم در شرقی‌ترین نقطه جزیره واقع شده‌و به رغم آن که این شهر نسبت به کل جزیره مرکزیت هندسی ندارد، اما به علت موقعیت مهم استراتژیک آن (دید گسترده به جنوب، شمال و شرق، دید به تنگه هرمز، نزدیکی به بندرعباس و) از قدیم واجد اهمیّت بوده و عمده‌ترین سکونتگاه جزیره محسوب می‌شده‌. انتخاب شهر قشم به عنوان پایگاه اصلی توسعه منطقه آزاد تجاری صنعتی قشم نیز بر اهمیت این شهر افزوده‌.

دين و تابعيت مردم جزیره قشم  :اكثريت قريب به اتفاق(9/99 درصد) ساكنين جزيره قشم مسلمانند به طوريكه در كل جزيره فقط 11 نفر غير مسلمان سكونت دارند كه مسيحي و زرتشتي میباشند. از جزیره های بزرگ پیرامون قشم میتوان به  جزیره هنگام ، جزیره هرمز و جزیره لارک اشاره نمود.و جزیره های کوچک اطراف قشم  با فاصله کمی با ساحل جزیره  واقع شدند و هنگام جزر و مد به ساحل جزیره میپیوندند و میگسلند همین باعث نامگذاری این چند جزیره کوچک بعنوان جزایر ناز شده .

موقعیت جغرافیایی جزیره قشم از شمال به شهر بندرعباس و مرکز بخش خمیر و قسمتی از شهرستان بندر لنگه، از شمال‌ خاوری به جزیرهٔ هرمز، از شرق به جزیرهٔ لارک، از جنوب به جزیرهٔ هنگام و از جنوب باختری به جزایر تنب بزرگ و کوچک و بوموسی محدود می شود و فاصله جزیرهٔ قشم  بخش بندر آن تا بندرعباس۲۰ کیلومتر، تا بندر هرمز ۱۸ کیلومتر، جزیره لارک 9کیلومتر9، تا جزیره بوموسی 163 کیلومتر و جزیره تنب بزرگ ۱۱۴ کیلومتر میباشد.

سواحل زیتون، سیمین، جزایر ناز، سوزا، مسن، شیب‌دراز، سلخ و دوستکو از دیدنی‌ترین اماکن سواحل جزیره قشم محسوب می‌شوند.

از ویژگی‌های زیبای ساحل شناختی این جزیره، تنوع سواحل صخره‌ای، ماسه‌ای و گلی است که چنین خصوصیتی به‌طور یک جا در کمتر جزیره‌ای یافت می‌شود. سواحل شنی و ماسه‌ای نقره‌فام و سیمین براق نیز از دیگر انواع سواحل در جزیره قشم محسوب می گردد. ساحل صخره‌ای زیتون، ساحل شنی سیمین و سواحل گلی لافت و جنگل‌های حرا تنوع سواحل قشم را بیشتر نشان می‌دهند.

ساحل صخره‌ای ریگو معروف به ساحل لاک‌پشت‌ها نیز از دیگر سواحل زیبای جزیره قشم بوده که لاک‌پشت‌ها در آنجا برای نفس‌گیری و تغذیه به روی آب می‌آیند البته  وجود انواع لاك‌پشت‌هاي غول‌پيكر دريايي كه در سراسر جهان از جمعيت آنها كاسته در آب‌هاي اطراف قشم به وفور زندگي مي‌كنند که از اهمیت خاصی برخوردار است. سواحل زیبای جزیره هنگام در2 کیلومتری خط ساحلی جنوب جزیره قشم زیستگاه دلفین ها بوده  که این مسئله موجب جذب گردشگران بسیار شده  

گردشگران علاوه بر ساحل زیبای بین هنگام و قشم از طبیعت رویایی داخل جزیره هنگام و منطقه آهو ها(جبیرها)  و تنها مزرعه پرورش تمساح کشور نیز دیدن می نمایند و عمده فعالیت ها دراین جزایر صیادی  بوده.سواحل زيبا، كوه‌هاي تنديس مانند، هكتارها جنگل شناور در آب دريا، ده‌ها گونه پرنده مهاجر يا ساكن، جزاير كوچك و آب انبارهاي قديمي، قلعه‌هاي تاريخي، غارهاي نمك، درخت انجير معابد و …از جمله ديدنیهای دیگر جزيره زيباي قشم است

.به دلیل بازار پر رونق کالا های بسیار مهم از کشور های حاشیهٔ خلیج فارس به جزیره  وجود بنادر مهم و همچنین بنادر اختصاصی بسیار مهم می باشند  وبه دلیل رونق اقتصادی بنادر به صورت اختصاصی و ویژه امور خدمات به کشتی های تجاری و صیادان را انجام میدهند

از  بنادر مهم و صیادی شهرستان قشم میتوان به  : بهمن  ،شهید ذاکری ، سلخ ، مسن ، سوزا ، کاوه ، لافت ، درگهان  ،باسعید،فجر ، شرکت نفت ، رمچاه ، کندالو ، طبل ، هنگام اشاره کرد.کوه نمکی یا کوه نمکدان  در قسمت جنوب غربی جزیره به شکل مخروط   تا ارتفاع ۳۹۷ متر (قلهٔ کوه نمکدان) می‌رسد. ساختار نمکی این کوه از انباشته شدن صخره‌های آذرین با رسوبات تشکیل  وکوه گنبد نمکی، با بقایای معادن نمک باستانی و چشمه‌های آب شور، به خودی خود یک ”اثر تاریخی طبیعی دیدنی“ با امکانات آموزشی و تفریحی را به وجود آورده‌.

از آثار تاریخی جزیره  به دژ پرتقالیها در و دژهای دیگری در خاور لافت ، موسوم به دژهای نادری  که با توپهای بزرگ آن روزگار مجهز بوده و این دژ وظیفه پشتیبانی قلعه هرمز را بر عهده داشته که شامل تامین آب شیرین برای قلعه پرتقالی هرمز بوده. بنای این قلعه در ۱۶۲۱ میلادی باعث شد شاه عباس بزرگ اقدام به جنگ بر ضد پرتقالیها و اخراج آنان از سواحل خلیج فارس نماید.

ويژگيهای زيست محيطی قشم  به این صورت است که در امتداد ساحل از شرق به غرب كشيده شده، تنگه هرمز را به دو بخش شمالي باريك و كم عمق و بخش جنوبي عميق و نسبتاً پهن تقسيم و تردد كشتي‌هاي بزرگ در بخش جنوبي قشم صورت مي‌گيرد.رودخانه‌هاي مهران، كل، شور، شيرين و ميناب ساليانه سيلاب‌هاي فراواني به تنگه هرمز مي‌ريزندو جريان دريايي شديد آب در اثر جزر و مد در تنگه هرمز، وضعيت زيست محيطي ويژه اي را در اين منطقه پديد آورده  وگل و لاي همراه سيلاب باعث به وجود امدن  جزاير متعدد كوچك و بزرگ رسوبي به وجود آورده‌اند كه سطح همه آنها از پوشش گياهي، جنگل‌هاي هميشه سبز حرا پوشيده شده  ودريا و سواحل پيرامون قشم بسيار متنوع بوده ، عمق متفاوت دريا مسير حركت و گردش آب و وارد شدن آب رودخانه‌ها موجب شده در اطراف قشم زيستگاه‌هاي گوناگوني به وجود آيد این منطقه چضمه هایی به‌طور پراکنده در جای جای جزیره وجود دارند، فاقد آب شیرین بوده و عمدتاً شور هستند.

برخی از این چشمه‌های عبارت‌اند از

:چشمه کارگه چشمه معدنی سولفوره و شور کارگه در میانه و هسته مرکزی ساختار تاقدیسی مجاور بندر ماهیگیری سلخ (میدان گاز طبیعی سلخ، معروف به برهوت) واقع  وآب این چشمه پس از نهشته شدن بخشی از مواد معدنی سیاهرنگ همراه در محل تظاهر، موجب تغذیه بیشتر آب شور در آبرهه موجود این محل بوده و در اطراف و بستر آبراهه اخیر نیز دارای  رسوبات فراوان نمک بوده

چشمه گوری: رسوبات واحد گوری دارای ضخامت حدود 100متر، پوشاننده نهشته‌های انیدریت و نمک‌های مربوط به سازند گچساران است .چشمه‌های دامنه کوه نمکدان پهنه‌های پوشیده از رسوب نمک در کوه نمکدان دارای توده‌های بسیار بزرگ و گسترده نمک با کمیت بالا با کیفیت و خلوص نسبتاً مناسب و از نظر اقتصادی در تأمین نمک خوراکی، نمک طبی و حتی تأمین بخشی از مشتقات موردنیاز در ترکیباتی از پتروشیمی اهمیت فراوانی داشته وجود انواع سواحل ماسه‌اي، صخره‌اي، جنگلي، گلي و بين جزر و مدي كه هر يك زيستگاه گياهان و جانوران متفاوت و متنوعی ایجاد کرده و تنوع زيستي كم نظيري در اين حوالي به وجود آورده‌اند وجود  آبسنگ‌هاي مرجانی اطراف قشم برای غواصان كشور و معدودي از غواصان جهان از جذابيت بالايي برخوردار است

.گونه های جانوری جزیره قشم : جونده۴ گونه، یک نوع خارپشت، یک گونه خرگوش، یک گونه روباه و دو نوع نمسی و یک نوع جبیر یا غزال ایرانی وجود  دارند.خزندگان شناسایی شده قشم نیز بسیار متنوع هستند. سه نوع مار و ۱۷ گونه مارمولک و یک نوع دوزیست نیز شناخته شد.مهره‌داران قشم: پرندگان از بیشترین تنوع را برخوردارند فهرست پرندگان شناسایی شده قشم تا سال گذشته ۹۸ گونه بوده اما با شناسایی ۷۵ گونه پرنده دیگر، این فهرست در حال حاضر به ۱۷۳ نوع رسید برخی از این پرندگان از جمله پرندگان نادر کشورمان هستند که شاهین کبود و حواصیل سبز از آن جمله‌اند دیگر پرندگان عبارتند از : بارزترین پدیده طبیعی قشم گوناگونی پرندگان آن است. از میلیون‌ها سال پیش به این سو حدود چهارمیلیون پرنده مهاجر به‌طور منظم در فصل‌های مختلف سال، به خلیج فارس همانند یک زیستگاه ویژه، پناه می‌آورند. به‌طور کلی، در گشت و گذاری چند روزه در جزیره قشم به آسانی می‌توان تا ۱۰۰ گونه از پرندگان آن را مشاهده کرد. برخی از پرندگان جزیره قشم عبارت‌اند از: مرغ سقای پا خاکستری، باکلان، حواصیل خاکستری، قار کوچک، قار ساحلی، قار سفید، حواصیل شب، حواصیل هندی، کفچه نوک، فلامینگو ، عقاب ماهیگیر(جزیره قشم)، کرکس، جیرفتی، هوبره، سلیم خرچنگ‌خوار، صدف‌خوار، دیدومک، تله نوک پهن، کاکایی سر سیاه، کاکایی پشت سیاه، پرستو دریایی دودی، پرستو دریایی کاکلی کوچک، پرستو دریایی معمولی، پرستو دریایی کاکلی، سبز قبای هندی، زنبور خانگی کوچک، دم جنبانک ابلق، دم جنبانک کله زرد، میوه‌خور، بلبل خرما، سنگ چشم کله سرخ، سوسک چیفچاف، سوسک جنبان، سوک سرسیاه، طرقه بنفش، طرقه کوهی، چکچک بیابانی، شهدخور، زرد پر مزرعه، سهره خاکی .معدود آهوان باقی‌مانده قشم به دشت‌های بسیار زیبای فراز کوه‌ها پناه برده‌اند و آخرین روزهای پرخطر زندگی خود را میگذرانند که متاسفانه نسل آهو در جزیره قشم به شدت در خطر انقراض استپرندگان فلامینگو بطور گسترده دیده میشوند.

از سایرديدني‌های جزيره به :

غارهاي خربس :در فاصله 10 كيلومتر از شهر قشم (در جاده مجاور ساحل جنوبي)، وغارهاي خربس بر سينه كوهي مشرف به دريا و دشتي ميانكاسه قرار گرفته ،خربس از غارهاي دريايي  بشمار می اید كه بر اثر گرداب و تخليه ماسه‌ها از حفره سنگ‌ها به وجود آمده. عمر غار بسيار طولاني است اما در دوره‌هاي پيش از اسلام با افزودن بر وسعت غار، بر بخش‌هاي تالار و دهليزهاي انشعابي، به احتمال زياد از آن براي پناه دادن كودكان، زنان و سالخوردگان به هنگام يورش دشمن استفاده مي‌شده است. دشت ميانكاسه خربس گورهاي كهن نيز دارد ومیتوان جز اثار تاریخی هم ان را بحساب اورد.قلعه‌هاي تاريخي:در مجموعه شهر ساحلي لافت، قلعه نادري با ويژگي‌هاي قلعه‌هاي ايراني، در جوار چاه‌هاي تلا (طلا) از دژهاي مستحكم دفاعي جزيره قشم به شمار مي‌رفته که اين قلعه در اثر مرور زمان فرسوده و بازسازي آن توسط كارشناسان ارشد سازمان ميراث فرهنگي كشور در دست اقدام است. از ديگر قلعه‌هاي تاريخي جزيره قشم، قلعه پرتغالي‌ها اشاره میتوان کرد.آبگيرها: آب شيرين براي نوشيدن انسان و حيوان و نيز رويش گياه ارزش حياتيبسیاری را داشته و در گذشته با ساختن سد در تنگه‌ها، آب‌هاي شيرين فصل باراني را جمع‌آوري و به تدريج به مصرف شرب و كشت رسیده و از سدهاي ديدني و تاريخي قشم  به سد پي‌پشت اشاره میشود.در داخل تنگه تأسيسات تقسيم آب آن كه حداقل از دوره ساساني به جا مانده است و هنوز هم در عمل شيوه‌اي محسوب مي‌شود به چشم مي‌خورد. در سال‌هاي اخير در پشت سد ماهي كپور پرورش دادند  و گاه مردم به ماهيگيري در آن مي‌پردازند

جنگل دریایی حرا

گونه حرا كه نام علمی آن به حكيم و فيلسوف ايراني ابوعلي سينا منسوب است گیاه  درختچه‌اي در اندازه‌هاي متفاوت 3 تا 6 متر، با شاخ و برگ سبز روشن.و درختي است شورزي كه به هنگام مد دريا تا گلوگاه در آب فرو مي‌رود و با خاصيت تصفيه‌اي كه در پوست آن تعبيه شده کهبخش شيرين آب دريا را جذب و نمك آن را دفع مي‌كند. در تنگه خوران بين جزيره قشم و بخشي از ساحل استان هرمزگان جنگل دريايي حرا در گستره‌اي معادل 90000 هكتار پديد آمده كه از تنوع زيستي بالايي برخوردار است و زيستگاه امن پرندگان مناطق گرمسيري به شمار مي‌رود. جنگل‌ها به طول دويست و پنجاه كيلومتر، دشت‌هاي ساحلي و كوه‌هاي صخره‌اي قشم، زيستگاه بيش از يكصد و پنجاه نوع پرنده است كه مخصوصاً در فصول پاييز و زمستان جمعيت آنها افزايش مي‌يابد و به صدها هزار پرنده بالغ میشود ومنطقه حفاظت شده حرا عنوان «ذخيرگاه زيست كره جهاني» را دارا میباشد.

این جنگل‌ها از طرف سازمان ملل و چندين مركز جهانd پرنده شناسايي به عنوان ميراث طبيعي جهاني  که مشاهده اين جنگل وسيع و انبوه با حضور ده‌ها هزار پرنده به رنگ‌ها و شكل‌هاي گوناگون در نخستين وهله باور نكردني است. بازديدكنندگاني كه سوار بر قايق از آبراهه‌هاي پيچ در پيچ بين اين جنگل‌ها مي‌گذرند تصويرهايي در خاطرشان ثبت مي‌شود كه هرگز فراموش نخواهد کرد.

مسجدها:از سال‌هاي آغازين هجری قمری  مسجدهايي در این منطقه  موجود است كه قديمي‌ترين آن مسجد شيخ برخ در روستاي كوشه میباشد  كه يك بار بر اثر زلزله ويران شده اما در اواخر قرن سوم آن را بازسازي كرده‌اند. در جوار مسجد شيخ برخ، زيارتگاه شيخ برخ با گنبد ويژه هشت گوش قرار گرفته و سنگ گورهاي بسيار كهن از سده‌هاي اول هجري در گورستان مجاور شيخ برخ وجود دارد. از ديگر مسجدهاي قشم مسجد قبا، مسجد رمچاه و مسجد لافت میباشند.

كوه‌هاي قشم: در اثر تحولات دروني، سطح آب فروكش كرده و بخش‌هاي برآمده زير دريايي به صورت جزيره درآمده‌اند،سطح اين كوه‌ها را لايه‌هاي مرجاني، اسفنحي و دو كفه‌اي‌ها پوشانده‌اند كه خود موجب حفاظت خاك‌هاي نرم شيست و مارن زير سطح مرجاني شده و با وجود اين، بادها، باران‌ها و طوفان‌هاي باران‌زا كه تقريباً موازي و با زاويه كمي از زمين مي‌وزند باعث فرسايش تنه كوه‌ها و فرو ريختن پوشش‌هاي مرجاني گردیده .

زيارتگاه شاه شهيد:از بقاع متبركه منطقه آزاد قشم  بوده ومورد بازسازي قرارگرفته ، این زيارتگاه در جوار غارهاي خربس میباشد.

درخت انجير معابد :درخت هميشه سبز لور معروف به انجير معابد  با تاج  بزرگ با ريشه‌هاي هوايي متعدد دارد و ميوه رسيده نارنجي رنگ آن مطبوع و خوراكي است. يكي از زيباترين اين درختان در روستاي تم سنيتي منطقه توريان میباشد که  در نزديكي آن بقعه‌ای زیبا با طرح معماري كهن به نام «زيارت پير» واقع شده است

.چاه‌هاي تلا:در کنار قلعه نادري حلقه‌هاي چاه آب فراواني به چشم مي‌خورد كه مردم سخت‌كوش اين منطقه با زحمت زياد در دل سنگ‌هاي شيستي، كفه انتهاي محوطه، حفر كرده‌اند. تل مشرف بر اين چاه‌ها با سطح سنگي مرجاني، آب باران را به گودال محل چاه‌ها هدايت مي‌كند و چون كفه چاه‌ها به لايه‌هاي گچي ختم و آب براي مدتي طولاني نسبتاً سالم و خنك در آن باقي مي‌ماند. مي گويند تعداد اين چاه‌ها به تعداد ايام سال كبيسه 366 حلقه بوده و در هر روز از سال دهانه يكي از آنها را باز و از آن استفاده مي‌كرده‌اند. بعضي به غلط اما به دليل ارزش بسيار آب در جزيره، اين واژه را طلا میدانند اما در حالي كه صحيح آن تلا (= تل آب، به معني آب برگرفته از شيب تل) میباشد.

جزاير مرجانی: منحصر به فردترين مجموعه‌هاي مرجاني دنيا در این منطقه یافت شده  كه كامل‌ترين و زنده‌ترين نوع آن در آب‌هاي جزيره قشم بحساب می اید.

معادن : معادن گوناگونی از قبیل نمک، خاک سرخ، گاز سنگ آهن و ... وجود دارد که به ویژه در گذشته سبب رونق تجاری این جزیره بوده‌ و قسمتی از مشاغل جزیره نشینان را تامین می کرده‌ البته معدن سنگ لاشه تلمبر واقع در ۱۰ کیلومتری باختر بندر قشم با تولید سالانه ۳۵ هزار تن و معدن سنگ لاشه قشم واقع در ۱۴ کیلومتری جنوب غربی شهر قشم با تولید سالانه ۲۷۰۰ تن از مهم‌ترین معدن‌های قشم به شمار می آیند.

اما شاید یکی از دیدنی ترین مناطق  جزیره قشم دره ستارگان و دره تندیس ها  میباشد بطوری که ناگهان فرد خیال می کند که در یک سیاره کهکشانی گام گذاشته مناطقی را به عینه میبیند که انگار در یک سیاره زیبا پا گذاشته . از قدیم  و ایام خرید کردن از قشم مرسوم بوده بطوری که  بسیاری از مسافارن برای خرید لوزام با قیمت های مناسب تر به بازارهای ارزان جزیره قشم گام می گذاشتند برخی از بازارهای جزیره قشم عبارتند از بازار ستاره قشم،  بازار دولفین درگهان،بازار قدیم درگهان،بازار دریا درگهان  است در این منطقه اجناس خارجی به قیمت مناسب پیدا میشود و به دلیل عدم پرداخت عوارض گمرکی گاه قیمت اجناس خارجی در قشم  حتی بعضی از دوبی نیز ارزانتر است .

اجناس خارجی در این منطقه عمدتا از چین، تایلند و دوبی وارد می‌شود. پیشنهاد میشه بیشتر از درگهان خرید کنید چون قیمتا مناسب تر است و این  هم منطقه زیبا  و اجناس فراوان منطقه پر بازدید برای گردشگری ایران بحساب می اید. برخی این منطقه آزاد تجاری را از عجایب هفت گان دانسته اند و برای سفر میتوان به کمک تورهای مسافرتی جزیره قشم و یا مسافرت های خانوادگی با ماشین های شخصی سفر کرد.

اضافه کردن نظر