موسسه کتابخانه ملی ملک نخستین موزه وقفی خصوصی ایران و یکی از شش کتابخانه بزرگ کشور با موضوعیت نسخههای خطی در تهران بوده واین مرکز فرهنگی در سال ۱۳۱۶ توسط حسین آقا ملک تأسیس شد و به همراه املاک و مستغلات وقف آستان قدس رضوی شد. در تیر ماه ۱۳۲۳ قطعه زمین بزرگی را در باغ ملی تهران (میدان مشق) برای ساختمان جدید کتابخانه و موزه وقف کرد. احداث ساختمان جدید کتابخانه و موزه ملی ملک در سال ۱۳۶۴ آغاز شد و در ۱۳۷۵ به پایان رسیده و امروزه کتابخانه ملک در زمره معتبرترین کتابخانههای ایران و شاید جهان به شمار میآید. بسیاری از محققین داخلی از اقصی نقاط کشور و حتی خارج از آن جهت استفاده از نسخ منحصر به فرد موجود در این کتابخانه به آن مراجعه می کنند.
این مجموعه فرهنگی جمعا دارای 8 طبقه با همکف و زیر همکف است که طبقات چهارم و هشتم آن اختصاص به کتابخانه دارد. طبقات ششم و هفتم و هشتم اختصاص به مخازن کتب خطی و چاپ سنگی و چاپ سربی و کتب لاتین و مطبوعات دارد که هر ساله بنابر مقتضیات تعداد زیادی کتاب چاپی و مطبوعات و نیز معدودی نسخ خطی به این موقوفه اهدا میگردد
تاریخچه:
حسین ملک مشهور به حاج حسین آقا ملک، بنیان گذار موزه و کتابخانه ملی ملک، فرزند ارشد حاج محمد کاظم ملکالتجار بود ه و حسن ملک املاک و مستغلات خود را وقف آستان قدس رضوی کرد و یکی از این املاک و دارایی ها همین کتابخانه و موزه ملی ملک بود. موقوفات مرحوم ملک بسیار زیاد است تا جایی که آستان قدس رضوی ادارهای را به نام اداره موقوفات ملک اختصاص داده است. کتابخانه و موزه ملی ملک تنها یکی از این موقوفات است که در شهر تهران قرار گرفت و وقتی حاج حسین ملک در سال ۱۳۱۶ کتابخانه خود را ایجاد کرد از همان شروع کار به فکر گسترش آن بود و ایجاد ساختمانی بزرگ تری را مد نظر داشت تا موزه ای را که در آن اشیا نفیس و ارزشمند وجود داشته باشد ایجاد کند بنابراین به این کار اقدام کرد و تکه زمین بزرگی را در باغ ملی تهران برای این منظور در نظر گرفت تا ساختمان جدید کتابخانه و موزه را ایجاد کند.
باید توجه داشت که ساختمان جدید کتابخانه و موزه بعد از فوت او احداث شد و تا زمانی که مرحوم ملک در قید حیات بود این کار انجام نشد
در ساختمان کتابخانه ملی ملک
بر طبق آخرین آمار تعداد کتب چاپی این کتابخانه بیش از 70 هزار جلد، نسخ خطی در حدود شش هزار و 677 نسخه، 19 هزار عنوان رساله، کتب لاتین هشت هزار جلد، مطبوعات 567 عنوان فارسی و عربی و شش عنوان لاتین و کتب چاپ سنگی سه هزار و 400 جلد بوده و از قدیمیترین نسخ خطی این مجموعه میتوان از قرآن منسوب به امام حسن (ع) نام برد که بر پوست آهو نوشته
همچنین نسخی چون ˈالاصول بالا سطقسات اقلیدسˈ تحریر 342 ق و ˈالثمرهˈ بطلمیوس تحریر 371ق و ˈالفوز الاصغرˈ ابن مسکویه تحریر 410 ق از نفیسترین نسخ خطی این مجموعه به شمار امده و از نفیسترین کتب چاپی این مجموعه اعم از چاپ سنگی و سربی میتوان از ˈالقانون فیالطبˈ ابنسینا چاپ روم 1593م، ˈتحریر اقلیدسˈ خواجه نصیرالدین طوسی چاپ قسطنطنیه 996 ق، ˈتاریخ فناییˈ چاپ 1199 م و ˈالقرآنˈ چاپ هامبورگ 1694 م نام برد. در بخش مطبوعات نیز میتوان از روزنامههایی چون وقایع اتفاقیه (دوره کامل)، حبل المتین، ثریا، حکمت، اختر، شرف و عروه الوثقی نام برد.
این کتابخانه 13 جلد فهرست کتب خطی دارد که در سال 1344 ش به سفارش مرحوم ملک توسط ایرج افشار، محمدتقی دانشپژوه، احمد منزوی و محمدباقر حجتی تهیه گردیده
ادرس کتابخانه ملک
ایران-تهران- خیابان امام خمینی- خیابان ملل متحد (باغ ملی) جنب ساختمان امور خارجه - صندوق پستی 111555/547
تلفن ملی ملک
66700988/ 66726613/ 66726653
66751291 (روابط عمومی)
نمابر66705974
ساعت کاری کتابخانه ملی ملک
شش ماهه نخست/ ۸:۱۵ تا ۱۶:۴۵ و پنجشنبهها تا ساعت ۱۵:۴۵ وشش ماهه دوم/ ۸:۳۰ تا ۱۶:۱۵
پنجشنبهها تا ساعت ۱۵:۱۵
دسترسی به کتابخانه ملی ملک
میتوانید برای رسیدن به کتابخانه ملک بهترین راه، استفاده از مترو است. کافی است در ایستگاه مترو امام خمینی که تقاطع خطهای یک و دو مترو است از قطار پیاده شوید و در خیابان امام خمینی به سمت غرب حرکت کنید تا به سردر باغ ملی برسید و بعد از ورود به آن به میدان مشق و موزه ملک برسید.همچنین راه دیگر پیاده شدن در ایستگاه مترو حسنآباد در خط ۲ مترو است. پس از خروج از این ایستگاه هم میتوانید در خیابان امام خمینی به سمت شرق حرکت کنید تا به سردر باغ ملی، میدان مشق و موزه ملک برسید که البته موزه تقریبا در میان این دو ایستگاه قرار دارد
شما اگر قصد استفاده از اتوبوس را دارید میتوانید در این لیست یکی از دو ایستگاه متروی بالا را انتخاب کنید تا لیست اتوبوسهایی که به این مسیر تردد میکنند را ببینید. برای مثال میتوان به اتوبوسهایی که به پایانه میدان امام خمینی، قورخانه و فیاض بخش ،روبروی پارک شهر در خیابان فیاضبخش که در موازات با خیابان امام خمینی قرار دارد اشاره نمود