باغ نگارستان یکی از بناهای قدیمی تهران بوده که در سال ۱۲۲۲ هجری قمری (۱۸۰۷ میلادی) به دستور فتحعلیشاه قاجار بهعنوان اقامتگاه تابستانی ساخته و این بنا به سبک کلاه فرنگی ساخته شده[۱] و دارای دو عمارت عالی به نامهای دلگشا و تالار قلمدان است. اتاقهایی با درهای چوبی و دو تالار بزرگ در طرفین ساختمان مرکزی این باغ وجود دارد. این باغ دارای ۶۴ اتاق، چهار تالار، کتابخانه با چهار سالن و ۶۰۰ متر زیربناست. تالارها با آینهکاری، نقوش طلایی و چلچراغهای باارزش مزین گردیده وباید توجه داشت که برای ورود به باغ باید بلیط ورودی تهیه کرد
این باغ به این دلیل نگارستان نامیده که در یکی از اتاقهای عمارت آن تعداد زیادی تابلو نقاشی (اغلب پرتره) به نمایش درآمده بودواین تابلوها بهدست هنرمندانی چون میرزا جانی نقاش، میرزا بابا نقاش و عبداللهخان نقاشباشی کشیده شدهاست.
اگر هنگام ورود به باغ به سمت راست بروی، اولین غرفه باغ، گلخانه سبز و قشنگ نگارستان است. گلخانه کوچک ولی سرشار از طراوت و قشنگی و انتهایی باغ نگارستان، کارگاه و نمایشگاه سفال باغ قرار دارد که اغلب صبحها باز است وبعد از آن به سمت انتهای باغ که بروی، ورودی تالار روح الامینی را رفته ودر ورودی این تالار بسته است و برای بازدید از مجموعه عکسهای مردم شناسی دکتر روح الامینی از همان در ورودی موزه میتوانید وارد شوید.
مجموعه ملک الشعرای بهار، موزه مکتب کمال الملک، تالار منیر فرمانفرمائیان و کافه و رستوران روحی از اماکن موجود در باغ نگارستان می باشند
اتفاقات تاریخی مهم در باغ نگارستان:
- میرزا ابوالقاسم قائممقام، وزیر محمدشاه، در ماه صفر ۱۲۵۱ هجری قمری در زیرزمین عمارت دلگشا کشته شد
- محمدشاه در باغ نگارستان بر روی تخت طاووس تاجگذاری کردو در سال ۱۳۰۴ هجری خورشیدی به عنوان وزارت عدلیه نامیده شد.
-نخستین مدرسه فلاحت در زمان مظفرالدینشاه در سال ۱۳۱۸ هجری قمری (۱۲۷۹ هجری خورشیدی) توسط داشر اتریشی در این مکان تأسیس گردید
-مدرسهٔ صنایع مستظرفه در زمان وزارت ابراهیم حکیمالملک تحت ریاست کمالالملک در سال ۱۳۲۹ هجری قمری (۱۲۹۵ هجری خورشیدی) در عمارت حوضخانه گشایش مییابد.
- در سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی به عنوان محل دایمی دارالمعلمین و دانشسرای عالی در نظر گرفته میشد. بدین ترتیب دو دانشکدهٔ مهم ادبیات و علوم اجتماعی در آنجا تشکیل گردید
- اولین فرهنگستان ایران در سال ۱۳۱۴ هجری خورشیدی در اتاق شورای دانشسرا شکل گرفت واز سال ۱۳۳۵ هجری خورشیدی به ترتیب مؤسسهٔ لغتنامهٔ دهخدا، مؤسسهٔ جغرافیا و مؤسسهٔ زبانهای خارجی در اینجا به فعالیت علمی خود ادامه دادند.
- در سال ۱۳۳۷ هجری خورشیدی باغ نگارستان به مؤسسهٔ تحقیقات اجتماعی واگذار شد.
-پژوهشکدهٔ فرهنگ و هنر در سال ۱۳۷۷ هجری خورشیدی در باغ نگارستان مستقر شد. در سال ۱۳۸۱ هجری خورشیدی این پژوهشکده به مؤسسهٔ پژوهشی فرهنگ و هنر تغییر نام یافت
برای دسترسی به باغ نگارستان
از اتوبوسهای شرکت واحد که به مقصد میدان بهارستان میتوانید استفاده کنید و یا از مترو به ایستگاه بهارستان در خط ۲ رفته و بعد از خروج از مترو تابلوی راهنما به سمت باغ نگارستان، با رنگ نارنجی در خیابان دانشسرا، توجه شما را به خود جلب کرده و به خیابان دانشسرا بروید و پس از حدود ۵ دقیقه پیادهروی به باغ نگارستان خواهید رسید
آدرس باغ نگارستان
تهران- میدان بهارستان-انتهای خیابان دانشسرا-خیابان شریعتمداری