تالاب آب شیرین زریبار یا زریوار با نام انگلیسی: Zarivar Lake که به کردی:Zrêbar, Zrêwar در فاصله سه کیلومتری غرب شهر مریوان، در استان کردستان قرار گرفته که از مکانهای دیدنی و گردشگری مشهور این استان میباشد. آب تالاب شیرین از تعدادی چشمهٔ کفجوش و بارش تأمین شده و در بیشتر زمستانها سطح دریاچه کاملاً یخ میبندد. این تالاب در طول جغرافیایی ′۸°۴۶ و عرض جغرافیایی ′۳۲°۳۵ و ارتفاع ۱۲۸۵ متری از سطح دریا واقع شده ودر طول دریاچه زریبار حدود ۵ کیلومتر و عرض آن حدود ۱٫۶ کیلومتر میباشد و وسعت تالاب به دلیل تغییرات حجم آبی در فصول مختلف متغیر و حداکثر عمق آن ۵/۵ متر میباشد.
نام اصلی این دریاچه زیبا زیراوبار بوده که به زبان کردی به معنی آب کف کنار هم گویند. چون آب این دریاچه از چشمههای در کنار آن تأمین میشود، نام زریبار را میتوان تغییر یافته این نام بدانیم و واژه زریبار یا زریوار متشکل از دو واژه زری به معنی دریاچه (در زبان کردی) و پسوند تشبیهی وار یا بار بوده که ترکیبش معنی دریاچه یا دریاچه وار میباشد.
وجود این دریاچه در استان کردستان سبب شده که استان کردستان مورد توجه جمع زیادی از گردشگران و علاقمندان به طبیعت در داخل و خارج از کشور قرار گرفته شود.
دریاچه از منحصر به فردترین دریاچه های آب شیرین در جهان به شمار رفته و کلیه شرایط جامع یک تالاب بین المللی را دارا میباشد و آب دریاچه زریوار شیرین بوده که از جوشش چشمه هایی که در کف دریاچه واقع شده اند، تأمین می گردد و بدین گونه در فرهنگ جغرافیایی، از دریاچه زریوار به بزرگ ترین چشمه آب شیرین جهان تعبیر گردیده و به طوری که نه تنها هیچ رودخانه ای به آن وارد نمی شود بلکه خود دریاچه، سرچشمه رودخانه ای به نام رودخانه مریوان میباشد.
بوی آب دریاچه کاملاً عادی و طبیعی میباشد و هیچ گونه بوی دیگری که نشانگر تصاعد گازهای حاصله از فعل و انفعالات شیمیایی عناصر باشد به مشام افراد نمی خورد. رنگ آب در اغلب موارد سبزفام و مایل به قهوه ای بسیار کمرنگ به ویژه در فصول زمستان، بهار و تابستان میباشد و آب سطح دریاچه هنگام زمستان به دلیل پائین آمدن درجه برودت هوا یخ بسته که منظره ای بسیار بدیع و زیبا را به ویژه هنگام تردد روستائیان اطراف بر روی دریاچه به وجود خواهد اورد
این تالاب طبیعی بزرگترین و زیباترین دریاچه ی آب شیرین باختر ایران و یکی از منحصربه فردترین دریاچههای آب شیرین در جهان بشمار میرود و کلیه شرایط جامع یک تالاب بینالمللی را دارا بوده
حجم تقریبی آب تالاب در حدود ۳۰ میلیون متر مکعب میباشد که بر حسب فصول سال و خشکسالی این میزان کم و زیا میشود و محیط تالاب حدود ۲۲، ۵کیلومتر و میزان متوسط بارندگی ۷۸۶ میلیمتر در سال بوده و رطوبت نسبی برابر ۴/۵۸ درصد و متوسط تبخیر سالیانه معادل ۱۹۰۰ میلیمتر گزارش شده .
وجود این دریاچه و نفوذ توده های مرطوب زمستانی و بهاری در مریوان ، تاثیر بسیاری را در مرطوب و معتدل شدن هوای این ناحیه داشته و رطوبت هوا و بارش های مناسب در این منطقه موجب ایجاد پوشش گیاهی زیبایی در این ناحیه گردیده است. وجود دریاچه زریوار در میان جنگل های انبوه و زیبای بلوط و گونه ها مختلف درختان جنگلی ، سرزمین با شکوه را در غرب ایران پدید آورده و آن را به مهم ترین جاذبه گردشگری غرب کشور تبدیل نموده و همچنین وجود نیلوفر های آبی با گل های سفید در کنار های دریاچه و علف های هفت بند و نی های بلند در قسمت جنوب شرقی دریاچه منظره ای رویایی به زریوار بخشیده که خاطره دلانگیزی را برای مسافران ایجاد میکند و هیچ رودخانه ای به این دریاچه وارد نمی شود و آب دریاچه از ذوب شدن برف های کوه های اطراف و تعدادی چشمه های خودجوش در کف دریاچه تامین می گردد و بر جلوه ی این دریاچه می افزاید .
همچنین در زمستان به علت برودت هوا و همچنین شیرینی آب دریاچه یک لایه یخ ، سطح دریاچه را به طور شگفت انگیزی خواهد پوشاند، ولی نزدیک به 60 نقطه در این دریاچه یخ نخواهد زد و آن هم محل قرار گرفتن همین چشمه های خودجوش دریاچه بوده و این گونه است که می توان در زمستان به وجود این چشمه ها که عامل تامین کننده آب زریوار میباشند پی برد و از آنجا که تنوع اقلیمی همراه با سایر شرایط مناسب از جاذبه های مهم در صنعت جهانگردی و گردشگری به شمار رفته شده ، زریوار تمام شرایط برای جذب گردشگران داخلی و خارجی به این منطقه را دارا میباشد در کل در ایران و الاخصوص کردستان جاذبه های دیدنی و گردشگری بسیاری وجود دارد که نیاز به معرفی بسیاری برای بهتر شناخته شدن ین مناطق دارد
زریوار علاوه بر زیبایی و شناخته شدن به نام یک منطقه تفریحی نقش بسیار مهمی نیز در کشاورزی منطقه ایفا کرده و همچنین صید ماهی به واسطه وجود انواع ماهیان خوراکی از جمله سیاه ماهی خالدار ، سیاه ماهی معمولی ، کپور معمولی ، و مار ماهی در این دریاچه رونق زیادی دارد که یکی از تفریحات پر طرفدار در این منطقه به شمار رفته است , هوای منطقه در بهار و تابستان بسیار خنک و معتدل می باشد و در فصل پاییز و فصل زمستان هوای زریوار سرد و خشک بوده است
اکوسیستم تالاب
تالاب زریبار به عنوان یک واحد اکولوژیکی و یک اکوسیستم آبی در کردستان پدیده ای بسیار زیبا و نادر بشمار امده که هرساله گردشگران زیادی را به سمت خود جذب میکنند ،این منطقه گردشگری با قرار گرفتن در یک دره طولی نسبتاً وسیعی از دو طرف غرب و شرق با کوه های پوشیده از جنگل احاطه شده و پوشش غالب اراضی در این منطقه را جنگل و بیشه زار های نیمه انبوه تشکیل داده که گونه غالب جنگلی آن بلوط ایرانی میباشد و در حالیکه سایر گونه های جنگلی دیگر مثل گلابی وحشی ، زالزالک ، بادام در شیب ها و نقاط مختلف آن خودنمایی می نماید .
پوشش گیاهی این منطقه
از پوششهای گیاهی دریاچه میتوان به گیاهان شناور مانند سراتوفیلیوم، سریوفیلیوم و گونههایی از گیاهان خاردار و از گیاهان حاشیهای میتوان به گونههای نی، هزارنی، بارهنگ آبی، نیلوفر آبی، علف هفتبند، پیچکها، لویی و بزواش، جگن و نعناع اشاره نمود
پوشش آبزیان
گونههای بومی: سیاه ماهی خالدار، سیاه ماهی معمولی، عروس ماهی، ماهی گامبوزیا که متاسفانه در حال حاضر این گونهها در دریاچه یافت نمیشوند
گونههای غیربومی این مکان : ماهی آمور سفید، کپور آیینهای، کپور معمولی، کپور سرگنده و فیتوفاک میباشند. ضمناً یک گونه مارماهی، پنج گونه فیتوپلانکتون و ۱۷ گونه زئوپلانکتون شناسایی شده و در خصوص گونههای وارداتی اخیر توسط سازمان شیلات و آبزیان میتوان به گونه ماهی Gambosia siaaffinhs از خانواده poecilidae و یک گونه میگوی غول پیکر آب شیرین اشاره کرد.
پرندگان
در حال حاضر بیش از ۳۱ گونه پرنده بومی و مهاجر زندگی کرده که از این تعداد تقریباً ۱۴ گونه بومی و مابقی انواع پرندگان مهاجر میباشند و اردک سرحنایی و سرسبز (Anos platyrhynchos)، اگرتها، بوتیمار بزرگ و کوچک، انواع چنگر، پرستوهای دریایی، کشیم بزرگ (Podiceps cristafus) و کشیم کوچک (Tachybaptus ruficolis)، کاکائیها، حواصیل خاکستری، خوتکا، گیلار، و پرندگان شکاری همچون سنقر تالابی و دلیچه از گونههای با اهمیت و ارزشمند این تالاب به شمار امده است.
پوشش پستانداران : روباه قرمز، خرگوش، گراز و گربه وحشی.
به باور مردم محلی دریاچهای افسانهای و سرشار از رازها و داستانهاست. افسانهای بودن دریاچه را به خودجوش بودن آن نسبت داده و با آنکه آب آن از هیچ رودخانهای فراهم نمیگردد اما سدههاست که همچنان آینهسار آسمان آبی و ابرهایش شده و این دریاچه ۱۰۲اُمین اثر طبیعی داشته که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۰ بهمن ۱۳۸۹ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفته است.
امکانات رفاهی دریاچه برای گردشگران
- خرید از بازارچه مرزی باشماق در فاصله ۱۶ کیلومتری
- نمایشگاههای صنایع دستی
- پارکینگ در کنار دریاچه
-هتل چهار ستاره زریوار در کنار دریاچه ادرس این منطقه کردستان ، مریوان ، بلوار دریاچه ، هتل زریوار میباشد
و هتل چهار ستاره نوروز در مریوان
- ستاد های اسکان مهمانان در تعطیلات عید و تابستان
- چشم انداز بسیار زیبا از فراز بر روی تپه جهانگردی مثل کوه، جنگل و دریاچه
-آب و هوای مطبوع و تمیز کنار دریاچه
- قایقرانی و شنا بر روی دریاچه
- طبخ ماهی های لذیذ و خوشمزه دریاچه
- نزدیکی به بازار خرید اجناس خارجی شهر مریوان با قیمت مطلوب و مناسب
- امکانات اقامتی مناسب در کنار و بر تپه های مجاور این دریاچه
- امکان ماهیگیری در فضای آرام در کنار دریاچه
- ارائه برنامه های فرهنگی همانند اجرای موسیقی و رقص کردی در پارک دریاچه
- اسکی بر روی آب