عمارت باغ دولت اباد
"عمارت هشتی" که در انتهای محور اصلی باغ و متصل به دیوار جنوبی میباشد، در واقع کوشک اصلی باغ محسوب میشود و به سبب وجود بادگیر مرتفع آن شهرت خاصی دارد. این بادگیر با ۳۳متر و ۸۰ سانتیمتر ارتفاع، بلندترین بادگیر موجود در ایران است. عمارت هشتی دارای سه اتاق بزرگ و حوضخانهای (با حوض یکپارچه مرمرین) در وسط است. طرح آن شبیه سایر کوشکهای ایرانی بوده و طبقه فوقانی یک تالار و صفه و منظر دارد.
همچنین عمارت هشتی دارای سه اتاق بزرگ و حوضخانهای (با حوض یکپارچه مرمرین) در وسط است. طرح آن شبیه سایر کوشکهای ایرانی است و طبقه فوقانی یک تالار و صفه و منظر دارد».
این بنای تاریخی در باغ دولت اباد یزد در دوره های افشاریه و زندیه شامل عمارت سردر، ساختمان هشتی و بادگیر، عمارت بهشت آیین و تالار آینه، عمارت تهرانی، آب انبار دو دهانه و باغ و با دو ساختمان زمستانی و تابستانی ساخته و ساختمان های باغ، خصوصی و عمومی بوده اند که ساختمان خصوصی برای انجام کارهای حکومتی بوده که اقامتـگاه زمسـتانی خانواده در باغ خصوصی رو به تـابش جنوب قرار گرفته است در طرف دیگر، اقامتگاه تابستانی قرار دارد که در سایه بنا شده و از آزار هوای بسیار گرم فارغ است و به وسیله پنج حوض و نسیمی که در بادگیر می وزد، خنک می گردد
در سمت غرب عمارت هشتی، "عمارت طَنَبی" بزرگ و مجللی قرار گرفته که دارای بادگیری مربع شکل و رو به باغ است. در دو طرف تالار طنبی، تالارها، صفهها و شبستانهایی در یک طبقه جای دارند که در و روزنهای آنها به طنبی باز میشود. در زیر طنبی، زیرزمینی ژرف کندهاند که با دو پله راست به باغ میپیوندد و از طرف جنوب با راهرویی به محوطه زیر بادگیر ارتباط داشته و "عمارت سردر" (در مرز مشترک دو باغ اندرونی و بیرونی) اصلیترین عمارت باغ بهشتآیین بشمار میآید که دوطبقه است و زیر خان آن از یک سردر، هشتی و یک اتاق بزرگ (رو به شرق) و چند اتاق کوچک (رو به شمال و جنوب) و چند راهرو تشکیلشده .
درهای این بنای تاریخی از چوب ساخته که بسیار معماری زیبایی با شیشه های رنگی دارد و برای تزئین آن نجاران و هنرمندان با دستان خود طرح و نقشی زیبا بر آن ترسیم کرده اند که هنوز هم از زیبایی خاصی برخوردار و عمارت دولت آباد از اتاق های متعددی برخوردار است که بیشتر این اتاق ها دارای حوضی کوچک هستند که همیشه در آن آب بوده و تعدادی ماهی نیز در این حوض ها خودنمایی می کردند.
اتاق اصلی این عمارت تاریخی که رو به باغ و حیاط قرار دارد، در ورودی آن با شیشه های رنگارنگ کوچک و بزرگ و با طرح های زیبا مزین شده که در هنگام وجود خورشید و پرآب بودن حوض منظره زیبایی از نقاط رنگی منعکس شده را بر روی حوض مرمرین به نمایش میگذارد و وجود شیشه های رنگی در درهای این بنا و تابش نور خورشید در آن مانعی برای وجود حشرات موزی و گزنده در ساختمان بوده که امروزه نیز به دلیل تکنولوژی و مواد شیمیایی حشره کش، بسیار کمرنگ و محدود از آن استفاده می شود .ازدیگر ویژگی های این باغ قناتی به طول ۶۵ کیلومتر و آب نمای داخل باغ به طول ۲۰۶ متر و عرض شش متر است
آدرس باغ دولتآباد: استان یزد-شهر یزد- خیابان شهید رجایی- باغ دولتآبادیزد