شاهین پرنده شکاری از راسته شکاریان روزانه از تیره بازها بوده و جزو شکاریان بسیارجسور و با شهامت است و با وجود آنکه از قوش کوچکتر میباشد اما به دلیل جسارتی که دارد گاهی عموماً به عقاب وقوش حمله نیز میکند و در حدود چهل گونه از این پرنده شناخته شده که با نام های گوناگون زیستگاهشان در سراسر کره زمین پراکنده میباشد. شاهین جایگاه والایی در ادبیات ایران زمین داشته و در سرودههای بسیاری از سرایندگان پارسیگوی، «شاهین» به نماد دلیری و چالاکی یاد شده
پرنده شاهین عموماً آشیانه خودش را در کوهستانه های بلند و دور افتاده و یا در غارهای مشرف به پرتگاهها و صخرهها بلند میسازد و لابلای صخره های کوهستانی تخم گذاری می نماید و گونههای مختلف این پرنده در کوههای ایران فراوان بوده و شاهین را صیادان جهت شکار تربیت مینمایند
شاهین در پارسی یعنی ازشاه، مثل آهنین که ریشه اش از آهن می آید. شکار کردن با شاهین با آنکه تاریخ اش به دوره پادشاهی آشور می رسد، بدون شک در دوره ساسانی ورزش شاهان بوده زیرا در دوره اسلامی گسترش پیدا کرده و شکار با شاهین بعد از آنبه اروپا گسترش نموده و نام شاهین می تواند از شکار کردن شاه با پرنده شکاری ریشه گرفته باشد.
شاهین نام عمومی ۳۷ گونه پرنده شکاری بوده که در سردهٔ Falco قرار گرفته و در تمام قارههای جهان به جز قطب جنوب زندگی میکنند و با چشمان کاملاً سیاه، بدن لاغر، بالهای نوکتیز، توانایی پرواز با سرعت بسیار بالا و تغییر جهت ناگهانی از دیگر پرندگان شکاری متمایز شده و پرنده در سال اول عمر خود شهپرهای پرواز بلندتری داشته که مشابه پرندگان شکاری چندمنظورهتر بوده و شاهینها از نظر نوع شکار و تکنیک شکار یک شکارچی تخصصی محسوب شده و تا به این شیوه بهتر بتوانند پرواز را اموخته و در سالهای بعد با تغییر شهپرها تکنیکهای پروازی خاص شاهین را خواهند اموخت.
شاهینها در شکار پرندگان در حال پرواز تخصص داشته و با منقار خود شکار را کشته اما درحالیکه پرندگان شکاری دیگر رژیم غذایی متنوعتری خواهند داشت و با پنجههای خود طعمه را میکشند. شاهین معمولی یا بحری که بیشترین پراکندگی را در بین شاهینها داشته با رکورد سرعت ۳۲۰ کیلومتر در ساعت سریعترین مخلوق روی کره زمین بشمار امده
بالابان، لاچین و ترمتای از دیگر انواع معروف شاهین بوده و شاهینهایی که بالهای باریکتر و درازتر دارند به «لیل» معروف میباشند که این نوع بالها برای شکار پرندگان بسیار مانورپذیر همچون پرستو و بادخورک مناسب بوده و شاهینهای نسبتاً کوچک و چاقتری که به پرواز درجا علاقه داشته نیز به دلیجه معروف هستند.در کل شاهینها از دیرباز محبوبترین پرندگان در بازداری هستند و از شاهینهای رامشده و آموزشدیده برای شکار استفاده میشده است.
مشخصات ظاهری شاهین
شاهین دارای قرنیهای سیاه رنگ و پرهایی زرد رنگ بوده که به رنگ خاکستری میگراید، و زیر گلو وزیر شکمش قهوهای و دارای خال های تیره رنگ بوده ونوع نر این پرنده قدری کوچکتر از ماده بوده.
شاهی نروزگاری در سراسر دنیا زندگی میکرده ولی امروزه به شدت کمیاب شده ودر برخی جاها دیده میشود و احتمالاً معدودی از پرندگان میتوانندتندتر از شاهینها پرواز کنند و گاهی سرعتش به هنگام شکار به ۲۹۰ کیلومتر درساعت رسیده و طول آن به ۴۶ سانتیمتر میرسد و بال های گسترده اش به ۱۰۹سانتیمتر رسیده و شاهینها به پرندگان به اندازه خود وگاه بزرگتر از خودنیز حمله کرده و بسیاری از پرندگان را میکشند. شاهین دارای پانزده مهرههای گردنی بوده و میتواند گردن خود را ۱۸۰ درجه بچرخاند و تنها بدلیل جایگیری چشم هایش دارای شعاع دید حدود ۲۲۰ درجه بدون گردش گردن میباشد
شاهین پرندهای بوده با نماد فرخنده و خجسته و در توانایی و شکوه سرآمد پرندگان بوده که این پرنده هوشیار و چالاک در بیشه زارها و مناطق کوهستانی دیده شده و ایران هم نشیمنگاه این مرغ است و نام برخی از مکانها از این پرندهگرفته شده ، مانند: شاهیندژ، سنندج (سائین دژ)، سیندخت (سائین دخت) و سناباد (نام کهن مشهد) و صایین قلعه و نیز شهرها و قسمت ها و روستاهایی مثل شاهینشهر، شاهینآباد، شاهینتپه، شاهیندشت، شاهینویلا و جز آن.