پسته Pistachio درخت کوچکی است که مبدأ آن خاورمیانه و آسیای مرکزی بوده و در کشورهایی مثل ایران، سوریه، ترکمنستان و غرب افغانستان رشد میکند. این درخت میوه ای تولید میکند که خوراکی و بسیار لذیذ است. پسته واژهای فارسی است که از طریق زبان لاتین وارد زبانهای اروپایی شده و تولید پسته در جمهوری اسلامی ایران در سال ۲۰۱۷ معادل ۵۷۴٬۹۸۷ تن بوده که ایران را در مقام اول جهان قرار داده است. بعد از ایران آمریکا با تولید ۲۷۲٬۲۹۱ در جایگاه دوم و چین با تولید ۹۵٬۲۹۴ تن در جایگاه سوم قرار داشتهاند وچهار نوع پسته در ایران تولید می شود :فندقی، کله قوچی، اکبری و احمد آقایی .
پسته، گیاهی مهم از خانواده پستهسانان (Anacardiaceae) است که به جنس Pistacia تعلق دارد. چند زیرگونه پسته و ۱۱ تا ۱۷ گونه در این جنس قرار میگیرند. پستهسانان که یکی از خانوادههای مهم گیاهان هستند، دارای ۶۰ جنس و ۶۰۰ گونه میباشند. پستههای اهلی که به Pistacia vera تعلق دارند، در شهرهای رفسنجان، کرمان، دامغان، قم، قزوین و غیره یافت میشوند. پستههای وحشی غالباََ در کوهستانهای نیمه خشک و خشک استپی ایران و ارتفاعات ۷۰۰ تا ۳۰۰۰ متری از سطح دریا یافت میشوند. در ایران چهار گونه پسته با نامهای vera، Atlantica، khynjuk و mutica وجود دارد و گفته میشود که منشا درخت پسته (Pistachio) از مناطق مرکزی یا شرقی آسیا باشد. درخت پسته در کشورهایی مانند ایران، ترکمنستان، غرب افغانستان و سوریه رشد میکند. پسته درختی است که از زمانهای بسیار دور در مناطق مختلف کشورمان کشت میشده است. گمان میرود که درخت پسته از سه تا چهار هزار سال قبل در ایران اهلی و کشت شده.
در ایران تولید پسته بیشتر در شهرستان رفسنجان، شهرستان سیرجان، شهرستان دامغان، شهرستان نی ریز، مروست، شهرستان انار، شهربابک، شهرستان راور، شهرستان زرند کرمان و شهرستان نائین صورت میگیرد و از مهمترین نوع پسته میتوان به پسته «اکبری» اشاره کرد، پسته ای که به علت داشتن مغز بلند و کشیده و درشت خود در بازار جهانی به super long pistachio معروف است، این پسته از مهمترین ارقام پسته در زمینه تجارت میباشد و تنها تولیدکننده عمده این گونه پسته ایران است و بیشتر در شهرستانهای رفسنجان، نی ریز و انار برداشت میشود، بنیانگذار این نوع پسته مرحوم حاج اکبر بسنجیده معروف به اکبر تاج آبادی بودهاست، که این پسته به نام وی پسته اکبری نام گرفته، نامبرده در سال ۱۳۸۰ در سن ۹۶ سالگی در شهرستان رفسنجان درگذشت و در زادگاهش روستای تاج آباد از توابع شهرستان رفسنجان به خاک سپرده شد. همچنین مغز پسته گرم و خشک است. خوردن زیاد آن باعث گرمی بدن و کهیر و دانههای قرمز رنگ در پوست میشود و مصرف مقادیر زیادی از پسته عوارضی چون چاقی، فشار خون، بیماریهای روده، معده و … را به همراه دارد. همچنین مصرف روزانهٔ پستهٔ نمکزده احتمال ابتلا به فشار خون را افزایش میدهد؛ زیرا نصف فنجان از پسته نمک زده باعث افزایش دریافت سدیم به ۲۶۳ الی ۵۲۶ میلیگرم و منجر به افزایش فشارخون میشود و مغز پسته چربی زیادی دارد و کسانی که معده ضعیف دارند باید آن را با زردآلو بخورند
پسته یکی از اعضای مهم و ثابت آجیل ایرانی است که میزان پتاسیم آن با این جثه کوچک برابر با پتاسیم پرتقال است و به علت داشتن مواد مغذی از اهمیت بسیاری برخوردار است. استان کرمان و شهرستان رفسنجان، مراکز اصلی تولید پسته در ایران بشمار می آیند. پسته،عضو ثابت آجیل با وجود جثه کوچک خود سرشار از منابع مفید و مغذی برای سلامتی انسان است ؛ در ادامه این بخش از سلامت نمناک خواص مفید و دارویی این میوه به همراه مضرات آن را بررسی خواهیم کرد.
دارای کربوهیدراتها، پروتئین، اسیدهای آمینه ،چربی و فیبرهای رژیمی می باشد. پسته همچنین غنی از مواد معدنی ،پتاسیم، آهن، کلسیم ،روی ،مس و سدیم هستند.این آجیل، دارای ویتامین های ضروری ،مثل:ویتامین ث ، ب6، آ، کا، تیامین، فولات، کولین ،اسید و بتایین است .