کَرگَدَن Rhinoceros یکی از عضوهای خانوادهٔ کرگدنها با نام علمی Rhinocerotidae گویند. کرگدنها جانورانی پستاندار از راستهٔ تکسُمسانان هستند. اکنون فقط پنج نوع کرگدن در جهان باقیمانده واین حیوان با وجود گیاهخوار بودن، حیوانات خطرناکی هستند. در هندوستان و نپال تعداد سالانه حملات و آسیبرسانی کرگدنها به انسان بیش از ببرها و پلنگها است. این حیوان بزرگ ۲٬۵ تا ۳٬۲ متر طول و وزنی در حدود ۱٬۵ تا ۲٬۱ تن وزن دارد و بعد از فیل و اسب آبی سومین حیوان سنگین خشکی است
کرگدنها به خاطر شاخشان به صورت غیرقانونی شکار میشوند و این نسل بعضی گونههای آن را در معرض خطر انقراض گذاشتهاست. بر پایهگذارش سازمان بینالمللی حفاظت از محیط زیست، نسل کرگدن سیاه غرب آفریقا به تعداد خیلی کم کاهش یافته و سرنوشت مشابهی در انتظار کرگدن سفید بومی آفریقای مرکزی بوده وطول بدن نوعی کرگدن که به کرگدن سفید مشهور بوده به ۳/۵۰ تا ۴ متر و قد آن ها به ۱/۸۰ متر می رسد که این اندازه از زمین تا شانه ی آن ها محاسبه می شود. کرگدن های سفید نزدیک به ۲۲۶۸ کیلوگرم وزن دارند.
این جانورپستان داران شاخدار فرق دارند، چون شاخ آنها بالای سرشان نیست، بلکه نزدیک نوک بینیشان است. این شاخها مانند شاخ گاو یا شاخ گوزن نیست، بلکه از موهای کلفت و به هم فشرده تشکیل شده و کرگدنها در چمنزارها و جنگلهای مناطق گرمسیری زندگی میکنند و همیشه در نزدیکی آباند، زیرا نیاز دارند که هر روز آب بخورند و از غلتیدن در گِل هم لذت میبرند. این جانوران فقط گیاه میخورند. کرگدنها حس شنوایی و بویایی خوبی دارند ولی دیدشان ضعیف بوده وکرگدنها با وجود پوست کلفتشان، گرفتار کنهها و انگلهای دیگر میشوند. بیشتر وقتها میتوان آنها را با پرندهها دید، که با خوردن این آفتها به کرگدنها کمک میکنند. ممکن است گربهسانان بزرگ مثل ببر و پلنگ، بچه کرگدنها را شکار کنند، ولی تنها دشمن کرگدن بالغ، انسان است وجانورانی گیاه خوارند (تنها از گیاهان تغذیه می کنند.) آنها علف، درختچه، برگ و شاخه می خورند.
در مناطقی با وجود کرگدن گردشگران زیادی به زیستگاه های کرگدن ها سفر می کنند تا این حیوانات را از نزدیک ببینند در نتیجه درآمد زیادی از این طریق کسب می شود. به علاوه این حیوانات نقش مهمی در اکوسیستم ایفا می کنند. در حقیقت، فضولات کرگدن ها به حفظ سلامتی حیوانات و گیاهان بومی کمک می کند چون مگس ها، زنبورها و گونه هایی از قارچ از آن ها تغذیه می کنندوپوست بدن کرگدن ها بسیار حساس است. این حیوانات برای محافظت از پوست خود در برابر خورشید، بدن شان را با گل می پوشانند و اجازه می دهند تا خشک شود. به علاوه، کرگدن ها بدن شان را به تنه ی درخت ها و سنگ ها می کشند تا حشراتی مثل کنه ها که روی آن ها هستند را از بین ببرند.