^Back To Top

تلگرام ملی کالا

تلگرام ملی کالا

گیاه دارویی مریم‌ گلی

 

گیاه دارویی مریم‌ گلی با نام علمی   Salvia officinalis از راسته لب‌گلی‌ها (Lamiales) و تیره نعنائیان (Lamiaceae) است.

این گیاه در  کتب طب سنتی به نام «مریمی» نام برده شده و در زبان عربی «مریمیه» و «شالبیه» و «مریمیه صغیره» و در گویش خوری این گیاه به دلیل طعم تلخ آن به گل تلخو شهرت یافته   و این گیاه در تمام مناطق معتدله رشد کرده و دارای گل‌های زیبایی بوده و جزء گیاهان معطر و خوشبو  میباشد که طعم بسیار تلخی دارد اما دارای اسانس و رایحه مشخصی است و به عنوان پرمصرف‌ترین گیاه دارویی  محسوب میگردد

 

از این گیاه در قدیم برای دور کردن شیاطین، مارها و همچنین افزایش توان باروری زنان استفاده شده و در زمان های رم باستان از این گیاه به عنوان گیاهی مدر، بی حس کننده موضعی و بند آورنده خون استفاده میگردد واز زمان های قدیم به عنوان دارو استفاده میشده است

گیاهشناسی گیاه مریم گلی

مریم گلی را ازبرگ های خشک شده ی گیاهی به نام سالویا افیسینالیس ازتیره ی نعناع به دست  امده شده و گیاهی است علفی , پرشاخه  به ارتفاع ۳۰ تا ۸۰ سانتی متر و گیاهی  خودرو در نواحی آسیا , مدیترانه وشمال آفریقا یافت می گردد و همچنین  گیاه دارویی مریم گلی را به علت گل زیبایی بی نظیری که  دارد به عنوان گیاه زینتی نیز در فضای سبز به کارمی رود و مریم گلی دارای برگ های متقابل وبه رنگ سبزخاکستری بوده و محل رویش  گیاه دارویی مریم گلی درایران درتبریز و آذربایجان  میباشد.

 گیاهی چند ساله و علفی (بوته ای)دارای  ریشه راست با انشعابات فراوان ساقه راست و ارتفاع آن بین ۸۰-۵۰ سانتی متر می‌باشد. ساقه‌های جوان به رنگ سبز تیره وپوشیده از کرک های انبوه و خاکستری رنگ بوده که با افزایش عمر گیاه، ساقه چوبی ور نگ آن قهوه‌ای شده  و برگها بلند ونیزه‌ای شکل داشته و برگهای پایینی دارای دمبرگ بلند میباشند و در حالی که برگهای قسمت فوقانی ساقه، دمبرگ کوتاهی داشته و سطوح فوقانی و تحتانی برگ ها پوشیده از کرک های ظریف بوده وگلها به رنگ بنفش متمایل به آبی، صورتی یا سفید و به صورت مجتمع در بخش فوقانی ساقه‌ها روی چرخه‌های مخصوصی مشاهده شده و بر روی هرچرخه ۸-۵ گل وجود داشته و میوه ی ان فندقه ای به رنگ قهوه‌ای روشن یا تیره‌ بوده و دارای قطر تاج گیاه حدود ۵۵ سانتی متر با وزن هزار دانه ۶۱/۵۵ گرم و طول دوره جوانه زنی ۱۲ روز می‌باشد

از مهمترین بیماری های گیاه  مریم گلی دارویی زنگ و کپک پودری  را میتوان نام برد  که در اثر رطوبت بالا ایجاد شده و پوسیدگی ساقه، لکه برگی هم می توانند مشکل ساز باشند و از مهمترین آفات مریم گلی می توان به شته ها و عنکبوت ها اشاره .

تکثیر مریم گلی

گیاه مریم گلی دارویی را می توان  از طریق بذر تکثیر  نمود  ولی از قلمه های نیمه چوبی گیاهان چندساله  را هم می توان استفاده کر د و برای  کشت بذر و یا قلمه گیری در اوایل بهار انجام می گردد و مریم گلی را نباید در نزدیکی گیاهان خانواده کدوئیان کشت نمود که در ابتدای رشد( گیاهان روئیده از قلمه یا بذر) به آبیاری کافی نیاز داشته ولی نباید شرایط غرقابی گردد.

پرورش مریم گلی

این گیاه دارویی باید در زمینهای اصلاح شده، قابل نفوذ، حاصلخیز و نسبتاً مرطوب صورت بگیرد که بهترین رشد آن در خاکهای رسی غنی و زهکش دار صورت گرفته و این گیاه اراضی رو به آفتاب را ترجیح داده و گیاهی است مدیترانه‌ای که در طول رویش به گرما و هوای خشک نیازدارد و باید گفت که مقاومت آن بر گرما زیاد بوده و این گیاه در زمستان در دمای پایین تر از ۱۵- درجه سانتیگراد دچار سرمازدگی شده و طی ۶-۵ روز خشک میگردد و هوای گرم وخاکهایی با بافت متوسط که حاوی مقادیر مناسبی ترکیبات کلسیم باشند برای آن مناسب میباشد  و در افزایش مواد موثره نقش بسزایی داشته  و خاکهای شنی و فقیر از عناصر غذایی، مناطق سرد و رطوبت فراوان از عوامل محدود کننده رشد این گیاه میباشند و در  محدوده pH خاک برای کشت مریم گلی ۲/۸-۹/۴ است که pH مناسب آن ۴/۶ بوده و این گیاه ۷-۵ سال عمر کرده  و تا ۴ سال بازدهی اقتصادی داشته و بذور در درجه حرارت ۱۵-۱۲ سانتی گراد شروع به رویش می نماید.

این دارای ساقه هایی چوبی، برگهایی سبز- خاکستری و گلهایی به رنگ بنفش بوده و ارقام مختلف مریم گلی دارویی از نظر رنگ برگ، گل و اندازه آنها با یکدیگر تفاوت داشته و گلدهی این گیاه از اواخر بهار یا اوایل تابستان آغاز شده و برگها کشیده و متقابل بوده و دارای  برگ  بر روی سطح رویی که کرکهای زیادی داشته و میوه ان از نوع کپسول میباشد.

این گیاه برای رشد به نور کامل آفتاب نیاز داشته که تا حدودی می تواند شرایط نیمه سایه را تحمل  نماید ولی رشد آن کم بوده و در شرایط سایه گلدهی کم و رشد آن علفی بوده که این گیاه به رطوبت متوسط و یا کم نیاز داشته و خاکهای همیشه مرطوب و یا با زهکش نامناسب سبب از بین رفتن آن شده  است

ترکیبات شیمیائی : دارای اسانس ( توژان حدود ۵۰درصد)، مواد تلخ و دی ترپن، فلاو نوئید، اسیدهای فنو لیک، تانن ، اسید تانیک، اسید اولئیک، اسید یورسنیک، کورنزول، اسید فوماریک، اسید کلروژنیک، اسید کافئیک، نیاسین، فلاوونها، گلیکوزیدهای فلاونوئیدی و ترکیبات استروژنی است. میباشد

خواص دارویی مریم گلی

مریم گلی  در یکی از شاخه های طب سنتی هند  برای درمان اختلالات تنفسی مانند آسم و عفونت های تنفسی که  باعث  مشکل شدن تنفس می شود کاربرد زیادی داشته و برای این منظور، برگهای مریم گلی دارویی را ساییده و جوشانده و از بخور آن برای درمان استفاده کرده 

در طب سنتی اتریش هم از چای به دست آمده از مریم گلی دارویی و یا از جویدن برگهای آن برای درمان اختلالات تنفسی استفاده میکنند و در مطالعات اخیر نشان داده که این گیاه احتمالا ضد تعریق، آنتی بیوتیک، ضد قارچ، قابض، ضد اسپاسم، کاهش دهنده قند خون و مقوی  بوده و در یک  تحقیقات  نشان داده شده که از مریم گلی دارویی می توان برای درمان نوع خفیف و متوسط آلزایمر استفاده  کرد

برای درمان اختلالات گوارشی  مثل  کم  کردن اشتها، نفخ، دل درد، گیاه ضد سرطان، اسهال و تپش قلب هم استفاده میگردد و در  پژوهش ها نشان داده  از گیاه دارویی مریم گلی دارویی به صورت بخور برای درمان درد لثه ها، گلودرد، تورم گلو و دردهای مجاری مخاطی استفاده و  در صنایع آرایشی و بهداشتی از مریم گلی دارویی برای ساخت صابون، شامپو و ...به وفور استفاده می شود. این گیاه خاصیت آرام بخش داشته و بنابراین با داروهای آرام بخش و یا ضد افسردگی تداخل میشود

متخصصان  در طب سنتی از خواص  بیشمار  برای اين گياه عنوان کرده  و آن را يکی از گياهان ضدپيری  دانسته اند که در واقع اين گياه تأثير زيادی در مقابله با يائسگی، گرگرفتگی، تقويت حافظه و ... داشته  است.

این گیاه برای تقویت حافظه بسیار مناسب است بطوری که حافظه‌ی  افراد را از نابودی نجات داده و به خاطر اينکه مي‌تواند از اکسايش مواد چرب در سيستم عصبی و همان طور که میدانید بيماری های آلزايمر در نتيجه‌ی کاهش سطح يکي از انتقال‌دهنده‌های عصبی بروز کرده  که مريم گلي اين روند را به راحتی کاهش داده که به خاطر اينکه قادر است از ترشح آنزيم مسئول اين تخريب جلوگيری کرده.

این گیاه برای رهایی از گرگرفتی مناسب است زیرا توليد فيتو-استروژن میکند و  فيتواستروژن همان استروژن‌های گياهی  بوده  که مي‌تواند مانع افت شديد استروژن در خانم‌ها  گردد و در نتيجه حالت گرگرفتگي را نیز کاهش داده و بايد بدانيد که حالت گرگرفتگی در خانم‌های يائسه به دليل افت ميزان استروژن آن‌ها شده و اين گياه نیز  حاوی اسيد اورسوليک بوده که خاصيت قابضی و ضدعفونی کنندگی  داشته و  به همين دليل نيز سبب تنظيم ميزان تعريق میگردد.

دارای خاصيت ضداسپاسمی بوده و همين خاصيت را در دستگاه گوارش نيز به جا خواهد گذاشت و در واقع اين گياه پرخاصيت سبب تسکين کرامپ ها يا گرفتگي عضلاني معده شده و دردهای مربوط به عادت ماهانه را تسکين داده و این گیاه نقش موثری  در حفظ دستگاه گوارش  داشته و به خصوص اينکه از سوزش معده جلوگيری کرده و از همه مهم تر اينکه مريم گلي يکي از گياهان فوق‌العاده موثر برای مقابله با نفخ و گاز معده نيز محسوب شده و اگر  افراد از چنين مشکلاتي رنج ببرند مي‌توانند با مشورت با داروساز و یا پزشک طب سنتی شروع به مصرف گياه مريم گلي نمایند.

این گیاه به دليل دارا بودن خواص ضدعفونی کنندگی، مي‌تواند مانع گسترش عوامل عفونت زا  شده و دارای خواص آنتي‌اکسيداني اين گياه نيز سبب کاهش عوامل التهاب زا گردد و علاوه بر اين‌ها مريم گلي خواص قابضي  داشته و به همين دليل نيز مي‌تواند روان شدن ناشي از التهاب‌ها در مجاری تنفسی را کاهش بدهد و مريم گلي با افزايش موضعی توليد گلبول‌های سفيد سبب تقويت سيستم ايمنی بدن نيز میشود و همچنین  درمان کننده مشکل سرماخوردگی  میباشد و  میتوانيد از اسپری‌های مخصوص اين گياه استفاده و يا اينکه با دم کرده‌ی آن قرقره  انجام دهید.

این گیاه به تنهايي نمیتواند از پس اين ويروس معروف و مزاحم تبخال بر بيايد ،  اما به عنوان يک گياه ضدويروس برای مقابله با مشکل تبخال موثر عمل کرده و کافي است  که چند قطره روغن گياهي درخت چای يا روغن گياهي اسطوخودوس را با چند قطره روغن گياهی مريم گلی مخلوط  کنید و در مقدار کمی روغن گياهي ديگر مثل  روغن زيتون رقيق کرده و سپس مخلوط روغن به دست آمده را بر روی تبخال زده و خواهيد ديد که خيلي زودتر از آنچه تصورش را کنید  از شر اين ويروس مزاحم خلاص میشوید و درمان خیلی سریع جواب میدهد

این گیاه دارای خواص ضدعفوني‌کنندگيی داشته و در نتيجه برای تسکين و درمان جراحات سطحی پوست نيز کارساز بوده و برای ارتقای سلامت و بهداشت دهان و دندان مفيد  وضروری است و اين گياه پرخاصيت از تکثير باکتری‌های تشکيل‌دهنده ‌ی جرم‌های دنداني و تخريب لثه‌ها جلوگيری کرده که اين گياه به صورت کپسول، برگ خشک، روغن گياهي و يا در ترکيب برخي از خميردندان‌ها وجود داشته وبرای این کار مي‌توانيد با مشورت با پزشک داروساز از کپسول‌های  این گیاه  برای افزايش سلامت پوست و دهان و دندانتان استفاده کرده و با استفاده از خميردندان‌های حاوی اين گياه نيز مفيد  میباشد.

اگر از جوشانده این گیاه بصورت غرغره استفاده کنید، جوشهای داخل دهان و بعضاً آفت دهان را به راحتی میتوان درمان کند. و همچنین برای زخمهایی که بر اثر واریس به وجود امده باشند این گیاه بسیار مؤثر بوده و در آنژیم و انواع گلو درد نیز از این گیاه استفاده  فراوانی می شود و از جوشانده این گیاه برای ضماد و  رفع جوشهای بدن نیز  استفاده می شو و همچنین  جوشانده غلیظ این گیاه اگر با آب مخلوط  گردد برای دردهای مفصلی، رماتیسم و حتی راشیتیسم کودکان بسیار مفید و مؤثر بوده.

عصاره ی برگ های این گیاه را برای درمان عفونت های دهان  مانند  التهاب لثه ولوزه مورداستفاده قرار داده و دارای خاصیت باکتریواستاتیک  و محرق وضدعرق نیز می بوده  واین گیاه دارویی رامعمولابه صورت عصاره ی آبی یابه شکل تنطوروخیلی کم به صورت دم کرده برای مصرف استفاده میشود

این گیاه قاعدگی را تنظیم کرده و در درمان گرگرفتن های دوران یائسگی مؤثر بوده و روغن آن برای تصفیه هوا به کار رفته و رایحه خوشی  داشته است و افزایش دهنده  تقویت سیستم ایمنی بدن میباشد

کشیدن‌ برگ های‌ خشک‌ مریم‌ گلی‌ به‌جای‌ سیگار برای‌ افراد مبتلا به‌ تنگی‌ نفس‌،سنگینی‌ گوش‌ و سرماخوردگی‌ و اختلالات‌ نزله‌ و ورم‌های‌ حلق‌ ناشی‌ ازسرماخوردگی‌ مفید  میباشد و روشی برای ترک سیگار نیز میباشد.

فواید دم کرده مریم گلی

دَم کرده تهیه شده از برگ‌های مریم گُلی برای رفع شوره سر و یا بازگرداندن رنگ موی سر کاربرد داشته و دم کرده مریم گُلی با 20 گرم برگ در 500 میلی‌لیتر آب تهیه میگردد.

دم‌کرده آن به  مقدار 5 تا 6 قاشق در رفع عرق شبانه و عرق ناشی از ضعف که معمولاً در بیماران مبتلا به تب‌های قطع نشدنی دست می‌دهد، اثر معالج  داشته است.

 با روش قرقره و یا دهان‌شویه دَم کرده رقیق‌شده مریم گُلی را می‌توانید برای گلودرد، التهاب لوزه، زخم‌های دهان و یا بیماری‌های لثه استفاده کنید

با قرار دادن پارچه خیس شده در محلول دَم‌کرده مریم گُلی و کُمپرس نمودن زخم‌هایی که دیر خوب می‌شوند، با این گیاه دارویی توصیه  گردیده شده است.

نکته ها و مضرات مصرف مریم گلی

باید ذکر کرد که استفاده از مریم گلی دارویی در غلظتهای کم خطری نداشته  ولی مصرف بلند مدت و به مقدار زیاد آن باعث مسمومیت  در افراد میگردد  که به دلیل وجود thujone در آن بوده که  مقدار این ماده در مریم گلی دارویی به شرایط پرورش، رقم، زمان برداشت و ...این گیاه  بستگی داشته است که  این ماده در زنان می تواند باعث خونریزی های ماهانه  شود و برای زنان باردار نیز ایجاد سقط جنین کند و در نتیجه مصرف آن برای زنان باردار مجاز نمیباشد.

 علاوه بر این، شواهدی وجود  داشته که  مبنی بر اینکه این گیاه می تواند شیر را در مادران کم  نماید و مریم گلی دارویی می تواند باعث  افزایش فشار خون گردد و به همین دلیل افرادی که فشار خون بالایی دارند نباید از این گیاه استفاده نمایند و مصرف مقدار زیاد مریم گلی در مدت طولانی  باعث افزایش ضربان قلب، گرگرفتگی، خشکی دهان، تشنج و سرگیجه می گردد.

 مریم گلی دارویی  سبب کاهش قند خون  نیز شده و از اینرو با داروهای درمان دیابت تداخل دارد. Thujone موجود در مریم گلی می توان حملات صرع و تشنج را در افراد مبتلا افزایش  داده و از این رو نباید توسط این افراد استفاده گردد و این گیاه با داروهای کنترل صرع نیز تداخل دارد.

نحوه نگهداری گیاه مریم گلی :

مریم گلی تازه برگ های معطر و بدون نقاط نرم، لکه دار و یا خشک انتخاب  کرده و مریم گلی خشک بصورت کامل، ساییده شده و پودر موجود بوده و مریم گلی ساییده شده ظاهر نسبتاً نرمی داشته و میتوان  مریم گلی تازه  را در یک دستمال حوله ای  بپیچانید و درون یک کیسه پلاستیکی به مدت چهار روز در یخچال نگهداری  شود و این گیاه تازه را به مدت یک سال می توان در فریزر نگهداری  نمود و آنها را شسته و برگ هایش را خشک  کرده، ساقه های آن را دور ریخته و در کیسه های مخصوص فریزر قرار بدهید. مریم گلی خشک در جای سرد و تاریک و در ظرف در بسته به مدت شش ماه نگهداری  کرد.

مصرف مریم گلی در اشپزی

در آشپزی آن را به همراه غذاهای چرب مانند گوشت اردک و غاز و بوقلمون(مخصوصا کباب ان) مورد استفاده قرار گرفته میشود و مریم گلی به همراه کربوهیدرات ها غذا را خوشمزه می کند  که از این رو در تهیه نان، سوپ و سیب زمینی مورد استفاده قرار می گیرد و ترکیب آن با پیاز، بادمجان و گوجه فرنگی نیز بسیار رواج داشته و مصرف آن در تهیه خورش، گوشت پخته و گوشت کبابی بسیار مطلوب بوده و برگ های آن را  در تزئین غذا بکار میبرند

تهیه دمنوش مریم گلی

مقدار سه قاشق پر ، برگ خشک مریم گلی را با دو لیوان آب جوش در قوری ریخته  و به مدت یک ساعت روی شعله غیر مستقیم بگذارید تا دم کشیده و پس از صاف کردن به مقدار لازم عسل به آن افزوده و میل کنید .

 

 

 

 

نظرات  

+1 # مریم گلی 1395-01-14 18:25
واقعا گیاه دارویی عالی بوده و تشکر بخاطر مطلب کاملتون
پاسخ
0 # سهیلا 1395-02-26 18:15
درمورد خواصش اطلاعی نداشتم جالب بود
پاسخ

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تازه سازی

Copyright © 2015. melikala  Rights Reserved.