ارگ راین

یکی از بناهای خشتی تاریخی در ایران ارگ راین بوده این ارگ یکی از بزرگ‌ترین ارگ خشتی جهان است. این بنای تاریخی بزرگ با مساحتی بیش از بیست و دو هزار مترمربع، دومین بنای  تاریخی خشتی بزرگ جهان بعد از ارگ بم است که هرساله میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی است.ارگ تاریخی راین در راين در 100 كيلومتري جنوب شهر كرمان و بر دامنه كوه هزار قرار قرار گرفته اگر چه همه  استان كرمان را به كويري بودنش در ايران  مي شناسند اما در دل اين استان مناطقي وجود دارند كه از لحاظ اقليمي هيچ شباهتي با مناطق كويري و كم باران  ندارند که به زیبایی قابل وصف است . و این بنای خشتی تا حدودی به ارگ تاریخی بم شبیه و بر بالای تپه‌ای قرار دارد.قلعه راین یکی از مهم‌ترین آثار تاریخی کهن راین است و بر موجودیت راین قبل از اسلام مهر تأیید می‌نهد.

گفته می‌شود قدمت آن به دوره ساسانیان بر می‌گردد و در مسيري مناسب براي تجارت قرار گرفته و يكي از مراكز داد و ستد كالا و بافت پارچه هاي ارزشمند بوده بطوری که بر پايه كتابهاي تاريخي  آمده در زمان يزدگرد سوم پادشاه ساساني در سال 31 هجري  كه اعراب به فرماندهي مجاشع ابن مسعود سلمي ، شهر كرمان و بساري از مناطق اين ايالت را به تصرف خود در آوردند و نتواستند به ارگ راين كه دژي مستحكم بود راه پيدا كنند.اما به هر حال تاريخ اين ارگ نسبتا ناشناخته میباشدو تنها با كاوشهاي دقيق باستان شناسي كه تا كنون در آن انجام شده ا مي توان به قدمت دقيق آن دست يافته اند. قدمت اين ارگ زيبا  تخريب ارگ بم و معرفي بيشتر آن در سالهاي اخير باعث شده ارگ راين بيش از گذشته مورد توجه گردشگران قرار گيرد و با معرفي بيشتر آن مي توان راين را به عنوان يكي از قطب هاي جالب توجه گردشگري كشور تبديل كرد. در اين ميان مدير روابط عمومي سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي و گردشگري استان كرمان در مورد برنامه هاي جديد ي كه در مورد اين ارگ تاريخي اجرا خواهد شد مي گويد: قرار است غرفه هايي براي ارايه صنايع دستي اين منطقه از جمله قالي بافي و چاقو سازي به صورت رايگان در اختيار صنعتگران دستي شهر راين قرار گيرد.  .در تاریخ کرمان از قلعه راین در قرن اول ه. ق. نام برده شده‌ البته قلعه‌هایی با قدمت و سابقه بیشتر در این محل وجود داشته که بر اثر حوادث طبیعی از بین رفته‌اند.قلعه تقریباً شکل  مربع  بوده و با چندین برج در اطراف آن مزین شده‌ و دور تا دور قلعه را حصاری در برگرفته که ارتفاع آن بیش از ده متر است همچنین کوچه‌های خشتی و کاه ‌گلی زیبا و کوشک‌ هشت‌ضلعی را میتوان در این بنا دید. تنها ورودی قلعه از جبهه شرقی میباشد  که با سر در بزرگ و باشکوه به محوطه داخلی راه دارد.بخش های  قلعه عبارت‌اند از: بازار، حاکم نشین، خانه‌های اعیانی، چهار انبار، اصطبل (تابستانی و زمستانی)، زورخانه، آتشکده و محله‌های عامه نشین  هستند و دارای  بخش عامه نشین و اعیان نشین میباشد و فضاهای معماری مورد نیاز مردم مانند مکتب خانه و ساختمان قرنطینه در آن دیده و مصالح کلی آن خشت خام می باشد.ارگ یکی از دژهای فرمانروایی میرزا حسین خان(راینی)بوده که در زمان نادر شاه افشار و پسر او محمد علی خان در زمان زندیه بوده‌ و این ارگ پس از سرنگونی زندیه به دست آغا محمد خان قاجار جای زندگی نوادگان میرزا حسین خان نامی به میرحسینی بوده که هنوز گروهی از انان در این شهر و بیشترشان در شهر کرمان بوده اند.فرمانروایی پدر و پسر در این ولایت نشان از رخنه و محبوبیت آنان در این سرزمین هستند و ارگ در بسیاری از منابع با نام ارگ میرزا حسین خان نامیده شده.وجود آبشاري زيبا در نزديكي شهر ، كوه زيباي هزار به ارتفاع 4501 متر  باغ هاي فراوان ميوه ، معادن مرمر سبز ، صورتي، سولفات سدیم و چشمه هاي آب معدني غير خوراكي ، توانسته اين منطقه را به عنوان يك منطقه جذاب گردشگري  ایران  میباشد.چنار کهن را می توان در این بنا دیده که  سرو چهارصد ساله در کنار حرم امام‌زاده زید قرار گرفته است.حضور راهنمایان کافی با اطلاعات مناسب در این ارگ برای راهنمایی مسافران با دلسوزی و جدیت قابل تحسینی از میهمانان استقبال می کنند و ارگ راین را میتوان به کمک مسیولین به یک ارگ توریستی تبدیل کرد. وجود پله هایی خشت و گلی که برخی مدور هم هست  و این اشکال هندسی بر حیرت بازدیدکنندگان  بر این بنای تاریخی  بیشتر می افزاید.